Een nanometer (nm) is een miljardste meter: 1 nm = 0,000000001 m, oftewel 10⁻⁹ m. Anders gezegd: er gaan een miljoen nanometer in een millimeter, en duizend nanometer in een micrometer. De eenheid hoort bij het SI-stelsel, waarin nano het voorvoegsel is voor een factor 10⁻⁹.
Wat betekent dat in de praktijk?
Om een gevoel voor de schaal te krijgen:
- Een menselijke haar is ongeveer 50.000 tot 100.000 nm dik
- Zichtbaar licht heeft een golflengte van ruwweg 380 tot 780 nm — vandaar dat de kleur van licht in nanometer wordt uitgedrukt
- Een gewone verflaag is enkele tientallen micrometers dik, dus tienduizenden nanometers
- De coatings die het gedrag van een oppervlak veranderen zonder het uiterlijk te wijzigen, zijn vaak enkele tot enkele honderden nanometers dik
Waar kom je het in de bouw tegen?
- Glas — coatings op isolatieglas zijn ultradun. Een laagje edelmetaaloxide van enkele nanometers zorgt voor de lage emissie van HR-glas of houdt bij zonwerend glas een deel van de warmtestraling tegen
- Oppervlaktebehandeling — hydrofobe en vuilafstotende impregneermiddelen voor gevels, natuursteen en sanitair werken op nanoschaal en veranderen de randhoek van waterdruppels
- Isolatiematerialen — aerogel dankt zijn lage lambdawaarde aan een poriestructuur in de orde van tientallen nanometers, waardoor luchtmoleculen nauwelijks warmte kunnen overdragen
- Ruwheid en meettechniek — oppervlakteruwheid van metalen en gepolijste steen wordt in nanometer of micrometer aangegeven
- Licht en kleur — bij ledverlichting en daglichttoetreding worden golflengten in nanometer opgegeven; UV-straling ligt onder 380 nm en is verantwoordelijk voor het verkleuren van kunststof en verf
Aandachtspunten
- Verwar nanometer (nm) niet met micrometer (µm) of millimeter (mm) — bij coatingdikten is het verschil een factor duizend
- Claims rond “nanocoating” zijn niet genormeerd. Vraag om een technisch blad met een meetbare eigenschap, zoals de wateropname of de standtijd, in plaats van af te gaan op het voorvoegsel
- Ultradunne lagen zijn kwetsbaar voor schuren en agressieve reinigingsmiddelen; volg altijd het onderhoudsvoorschrift van de fabrikant
Gerelateerde termen
- Micrometer
- Coating
- Aerogel
- HR-glas
- Impregneren
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
