Een nestkast is een kunstmatige nestgelegenheid voor vogels of vleermuizen. In de bouw gaat het meestal niet om het houten kastje aan de boom, maar om de inbouwnestkast: een kast van houtbeton of gelijkwaardig materiaal die in het metselwerk of achter de gevelbekleding wordt opgenomen en na oplevering vrijwel onzichtbaar is.
Waarom het in bouwplannen zit
Moderne gevels en daken zijn dicht. Kieren onder dakpannen, gaten achter boeiboorden en spouwtoegangen — de plekken waar gierzwaluwen, huismussen en vleermuizen van oudsher broeden of verblijven — verdwijnen bij na-isolatie en nieuwbouw. Vaste verblijfplaatsen van deze soorten zijn wettelijk beschermd, ook als ze op het moment van de werkzaamheden leeg staan. Bij renovatie en na-isolatie is daarom ecologisch onderzoek nodig, of moet worden gewerkt onder een gedragscode of een soortenmanagementplan van de gemeente. Nestkasten zijn dan de gangbare compenserende maatregel.
Typen en maten
- Gierzwaluwkast — invliegopening liggend, ongeveer 65 mm breed en 30 mm hoog. Plaats de kast hoog in de gevel, direct onder de dakrand, met vrije aanvliegruimte
- Huismuskast — ronde opening van ongeveer 32 mm. Mussen zijn koloniebroeders: plaats ze in groepjes
- Vleermuiskast — een platte spouwkast met een smalle invliegsleuf aan de onderzijde, doorgaans 15 tot 20 mm hoog
- Opzetkast versus inbouwkast — een opzetkast schroef je tegen de gevel, een inbouwkast wordt ingemetseld en verdwijnt in het gevelvlak
Bij inbouw wordt de voorzijde meestal 2 tot 3 cm terugliggend gemonteerd, zodat er steenstrips voor kunnen worden gelijmd en alleen de invliegopening zichtbaar blijft. Plaats meerdere kasten met minimaal 50 cm onderlinge afstand, horizontaal én verticaal.
Aandachtspunten bij plaatsing
- Oriëntatie. Vermijd de volle zuidzijde: een kast achter een donkere gevel in de volle zon wordt te warm. Noord tot oost is voor de meeste vogelsoorten prettiger
- Hoogte. Gierzwaluwen willen vrije aanvlucht, minimaal ongeveer 4 meter hoog en zonder obstakels ervoor
- Nooit boven een deur of raam. Uitwerpselen onder de invliegopening zijn de reden dat kasten weer verdwijnen
- Isoleer eromheen door. Een inbouwkast in de isolatieschil hoort thermisch onderbroken te zijn, anders ontstaat er een koudebrug
- Geen zittok bij een vogelkast; dat helpt vooral predatoren
- Uitvoering. Houtbeton gaat decennia mee en is bestand tegen spechten; dun multiplex niet
- Timing. Voer sloop-, isolatie- en dakwerk uit buiten het broedseizoen, en plaats vervangende kasten ruim vóór de ingreep zodat dieren ze kunnen vinden
Gerelateerde termen
- Ecologisch bouwen
- Groendak
- Natuurlijke waarde
- Na-isolatie
- Boeiboord
- Spouwmuur
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
