Een odeon (Grieks: odeion, “zangzaal”) is een klein, overdekt theater uit de Griekse en Romeinse oudheid, gebouwd voor muziekuitvoeringen, zangwedstrijden en voordrachten. De naam is afgeleid van het Griekse woord voor lied. Later werd de term ook gebruikt voor moderne concertzalen en bioscopen, waardoor je hem nog altijd op gevels tegenkomt.
Verschil met een theater en een amfitheater
| Odeon | Theater | Amfitheater | |
|---|---|---|---|
| Plattegrond | Halfrond, kleiner | Halfrond | Ovaal of rond |
| Dak | Overdekt | Open | Open |
| Capaciteit | Klein, honderden tot enkele duizenden | Groot | Zeer groot |
| Gebruik | Muziek, zang, voordracht | Toneel | Spelen, gevechten |
Het overdekte karakter is het onderscheidende kenmerk. Een dak maakt de zaal geschikt voor gesproken woord en muziek, waarbij je de klank wilt vasthouden in plaats van laten wegvloeien.
Bouwkundige opzet
- Cavea — de oplopende, halfronde zitplaatsen, vaak uitgehouwen in of gebouwd tegen een helling
- Orchestra — het halfronde vlak vóór het podium
- Scaenae frons — de gebouwde achterwand van het toneel, die als klankkast werkte
- Kap — een houten kapconstructie of stenen gewelf over de zaal; de overspanning was bepalend voor de maximale zaalgrootte
Juist die overspanning verklaart waarom een odeon veel kleiner is dan een openluchttheater: een dak van tientallen meters overspanning was met de toenmalige houtconstructies de bovengrens.
Akoestiek
Het principe achter de akoestiek van deze zalen is nog steeds actueel:
- Oplopende zitplaatsen — iedere rij heeft vrij zicht en dus een vrij geluidspad naar de bron
- Harde, gladde achterwand — reflecteert het geluid de zaal in
- Compacte vorm — korte afstanden houden het directe geluid sterk ten opzichte van de nagalm
Gerelateerde termen
- Amfitheater
- Theater
- Cavea
- Akoestiek
- Klassieke bouwkunst
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
