Een Oldambtster boerderij is een boerderijtype waarbij het woonhuis en de schuur direct in elkaars verlengde liggen, met een nok die van het huis ononderbroken doorloopt over de schuur. Het type komt vooral voor in het Oldambt, de Groninger en Drentse Veenkoloniën en in Oost-Friesland.
Kenmerken
- Doorlopende nok — huis en schuur zijn even hoog en vormen één langgerekt volume
- Krimpen — het woonhuis is smaller dan de schuur; de verspringing in de zijgevels waarmee dat verschil wordt overbrugd, heet een krimp
- Deel tot aan de voorgevel — de dorsvloer loopt door tot voorin de schuur
- Uitrijdeuren in de krimp — dubbele deuren in de verspringing, kenmerkend voor dit type
- Fors schuurvolume — passend bij het akkerbouwbedrijf van de streek
- Statige voorgevel — bij welvarende bedrijven rijk uitgevoerd, met symmetrische indeling
Verschil met de kop-hals-romp-boerderij
| Oldambtster | Kop-hals-romp | |
|---|---|---|
| Verbinding huis-schuur | Direct, één doorlopende nok | Via een smalle tussenbouw (de hals) |
| Zijgevel | Verspringing (krimp) | Duidelijk gescheiden bouwdelen |
| Uitrijdeuren in de krimp | Ja | Nee |
| Bedrijfstype | Overwegend akkerbouw | Vaak veeteelt/gemengd |
Beide typen behoren tot de noordelijke of Friese huisgroep, waartoe ook de stolpboerderij en de Friese stelp worden gerekend. Het onderscheid tussen de Oldambtster en de kop-romp-boerderij is geleidelijk ontstaan, waardoor er in de praktijk overgangsvormen bestaan.
Bouwkundige aandachtspunten
Wie een Oldambtster boerderij restaureert of herbestemt, loopt tegen een paar terugkerende punten aan:
- Grote overspanningen — het gebintwerk in de schuur draagt een breed dakvlak; controleer de gebintverbindingen en de voeten van de stijlen op houtrot
- Weinig fundering — oude boerderijen staan vaak op een ondiepe fundering op staal; zettingsverschillen tussen huis en schuur zijn gebruikelijk
- Isoleren van het schuurdeel — een dakvlak van deze omvang isoleren is een grote kostenpost; kies bewust of je het hele volume of alleen een ingebouwd woondeel verwarmt
- Monumentenstatus — veel exemplaren zijn rijks- of gemeentelijk monument, waardoor wijzigingen aan gevels, kap en indeling vergunningplichtig zijn
Gerelateerde termen
- Boerderij
- Kop-hals-romp-boerderij
- Kop-romp-boerderij
- Gebint
- Dwarshuisboerderij
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
