Wat is een onderpan?

Een onderpan is de dakpan in de onderste rij van een pannendak, aan de dakvoet, die de ruimte tussen het dakbeschot en de pannen aan de onderzijde netjes afsluit. In het Engels heet zo’n rij een eaves course. Daarnaast wordt de term gebruikt voor de onderste, holle pan in een holle-bolle dakbedekking, waarbij de bovenpan (bolle pan) de naad tussen twee onderpannen afdekt.

Onderpan aan de dakvoet

De onderste rij van een pannendak vraagt om een aparte oplossing. Doordat de pannen elkaar overlappen, ligt de onderste rij anders dan de rijen erboven. Er zijn twee gangbare manieren:

• Een speciale onderpan (vorstpan aan de dakvoet) — een kortere pan die precies aansluit
• Een verhoogde eerste panlat — waardoor een normale pan onder de juiste hoek komt te liggen; dit is de meest gebruikte oplossing bij moderne betonpannen en keramische pannen

Aan de dakvoet horen verder:

• Een vogelschroot of vogelvlies — houdt vogels en ongedierte uit de ruimte onder de pannen, maar laat lucht door
• Een dakvoetprofiel of tengelbeëindiging — geleidt het water van de folie naar de goot
• Voldoende ventilatieopening bij een geventileerd pannendak, zodat er lucht van de dakvoet naar de nok kan stromen

Onderpan in een holle-bolle dakbedekking

Bij een holle-bolle dakbedekking — bekend van monniken-nonnen en van mediterrane daken — wisselen twee pantypen elkaar af:

1. De onderpannen (holle pannen) liggen met de holle zijde omhoog en vormen de watergoten
2. De bovenpannen (bolle pannen) liggen omgekeerd over de naden heen

Het water dat op de bovenpannen valt, loopt de goten van de onderpannen in en zo naar de dakgoot. Deze constructie werkt alleen bij voldoende dakhelling; de fabrikant geeft per pantype een minimale helling op.

Aandachtspunten

• Onderpannen aan de dakvoet worden bij storm het zwaarst belast — de onderste rij hoort altijd te worden vastgezet met pannenhaken of schroeven
• Laat de pan ver genoeg in de goot steken, maar niet zo ver dat het water over de achterzijde van de goot slaat; ongeveer een derde van de gootbreedte is een gangbare vuistregel
• Controleer bij het vervangen van één pan altijd of de panlat en de tengel eronder nog gaaf zijn

Gerelateerde termen

• Bovenpan
• Dakvoet
• Vorstpan
• Gevelpan
• Panlat
• Tengel
• Hollandse pan

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.