Een opper — voluit opperman — is de bouwvakker die de metselaar bevoorraadt. Hij zorgt dat stenen, specie, gereedschap en steigermateriaal op tijd en op de juiste plaats bij de muur staan, zodat de metselaar zonder onderbreking door kan werken. Het werkwoord is ‘opperen’.
Het is een van de oudste beroepen op de bouwplaats. In het Middelnederlands betekende ‘opperen’ al: handlangerswerk doen voor de metselaar. In het Engels heet deze functie *bricklayer’s labourer*.
Wat doet een opper
- Stenen aanvoeren en in stapels langs de muur zetten, binnen handbereik van de metselaar.
- Specie aanmaken en aanvoeren in kuipen of bakken, en de specie in de kuip regelmatig opsteken zodat hij homogeen blijft.
- Steigers opbouwen en verhogen naarmate het metselwerk stijgt.
- De werkplek schoonhouden — puin, verpakkingen en gemorste specie afvoeren.
Van sjouwen naar mechanisch opperen
Vroeger droeg de opper stenen met de hand, in een bak of aan een juk. Dat is fysiek zwaar en veroorzaakte veel rug- en schouderklachten. In de Nederlandse bouw is handmatig opperen daarom grotendeels vervangen door mechanisch opperen: pakketten stenen worden met een kraan en een steenklem of pakketklem naar de werkplek gehesen.
Het uitgangspunt in de arbocatalogus voor de bouw is dat je bij incidenteel tillen ongeveer 25 kilo als bovengrens aanhoudt, en dat die grens bij repeterend werk fors lager ligt. Een metselaar tilt per dag duizenden kilo’s; daarom zijn hulpmiddelen geen luxe maar de norm.
Praktische vuistregels voor een goede opperplek:
- Stapel stenen op ongeveer 40 tot 60 cm hoogte, zodat de metselaar niet diep hoeft te bukken.
- Zet de stapels op maximaal een paar meter van het werk, aan de zijde waar de metselaar staat.
- Houd de loopruimte op de steiger vrij; opgestapeld materiaal midden op een steigervloer is een van de meest voorkomende valoorzaken.
- Maak niet meer specie aan dan in ongeveer een tot twee uur verwerkt kan worden.
Doe je het zelf
Wie zelf een muurtje metselt, is zijn eigen opper. Denk dan aan: een kruiwagen of steekwagen voor de stenen, een specieton met deksel tegen uitdroging, en de stenen alvast op werkhoogte klaarzetten voordat je begint. Dat scheelt meer tijd dan het metselen zelf.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
