Wat is een overkluizing?
Een overkluizing is een constructie waarmee een watergang, weg of plein wordt overwelfd of overdekt, zodat de ruimte erboven bruikbaar wordt. Het woord komt van “kluis” in de oude betekenis van gewelf; de vroegste overkluizingen waren dan ook gemetselde tongewelven over een gracht.
Inhoudsopgave
Toepassingen
- Over water. Veel binnenstedelijke grachten en beken zijn in de negentiende en twintigste eeuw overkluisd om straten en pleinen te winnen. De watergang loopt er nog onder door. In het huidige stedelijk waterbeheer worden zulke overkluizingen soms weer opengelegd, omdat open water beter afkoelt, meer berging biedt en makkelijker te onderhouden is.
- Over wegen en spoor. Een gebouw, park of plein boven een verdiepte weg of spoorbaan. Het levert ruimte op en vermindert geluidhinder en barrièrewerking in de stad.
- Over kabels en leidingen. Een betonnen plaat of goot boven een leidingtracé die de belasting van het bestrating- of asfaltpakket en van zwaar verkeer opneemt en naar de zijkanten afdraagt, zodat de leiding zelf onbelast blijft. Zo’n ontlastconstructie kan ook tijdelijk zijn, bijvoorbeeld tijdens een bouwperiode met zware kranen en transporten.
Aandachtspunten
- Inspecteerbaarheid. Een overkluisde watergang is niet meer zichtbaar. Zonder inspectieputten of mangaten is de staat van het metselwerk of beton niet te beoordelen; instortingen van oude overkluizingen ontstaan vrijwel altijd na jarenlang onopgemerkt verval.
- Doorstroming en berging. De doorsnede onder de overkluizing bepaalt hoeveel water er doorheen kan. Een te krappe overkluizing werkt als een flessenhals bij hevige neerslag.
- Aangroei en vervuiling. Wat je niet ziet, ruim je niet op. Overkluizingen slibben dicht en verzamelen drijfvuil bij de instroomopening; een rooster met een onderhoudsregime is noodzakelijk.
- Belasting en dekking. Bij een overkluizing over leidingen bepaalt de plaat de krachtsafdracht; hij moet aan weerszijden voldoende oplegging hebben op vaste grond en niet op de leiding zelf steunen.
- Eigendom en beheer. De constructie ligt vaak op de grens tussen wegbeheerder, waterschap en netbeheerder. Leg vooraf vast wie inspecteert en onderhoudt.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
