Een paternoster is een lift waarbij een reeks open cabines aan twee eindeloze kettingen hangt en onafgebroken rondgaat: in de ene schacht omhoog, in de andere omlaag. De lift stopt nooit; je stapt in en uit terwijl de cabine langzaam langs de verdiepingsvloer beweegt. De naam verwijst naar de rozenkrans — de kralen aan één doorlopende ketting.
Daarnaast heet in kantoorinrichting ook een roterende mappenkast met langwerpige hangers een paternoster; die kun je wél stilzetten om de gewenste map te pakken.
Hoe hij werkt
- Twee kettingen lopen over grote kettingwielen bovenin en onderin de schacht.
- De cabines hangen daartussen, meestal voor twee personen, zonder deuren.
- De snelheid ligt laag — in de orde van enkele tientallen centimeters per seconde — juist zodat in- en uitstappen mogelijk blijft.
- Boven- en onderaan kantelen de cabines om het kettingwiel heen naar de andere schacht.
Toepassing en status
De paternoster werd vanaf het einde van de negentiende eeuw gebouwd in kantoren, universiteiten en overheidsgebouwen, waar veel mensen over korte afstanden tussen verdiepingen bewegen. Zijn kracht is de doorstroming: er is geen wachttijd en geen opstopping bij de deur.
Vrijwel alle bewaarde paternosters staan in Duitsland en Midden-Europa; in Nederland zijn ze zeldzaam. Nieuwbouw is niet meer aan de orde:
- Veiligheid — de open cabines en het instappen tijdens het rijden voldoen niet aan de moderne liftrichtlijnen. Bestaande installaties draaien onder overgangsregelingen en zijn vaak beschermd als monument.
- Toegankelijkheid — de paternoster is onbruikbaar voor rolstoelgebruikers, mensen met een rollator en vaak ook voor bezoekers die het systeem niet kennen. Elk gebouw met een paternoster heeft daarnaast een gewone lift nodig.
- Beheer — waar de installatie behouden blijft, hoort een strak inspectie- en onderhoudsregime, met noodstopvoorzieningen en duidelijke instructie bij elke instapplaats.
Gerelateerde termen
- Lift
- Liftschacht
- Verticaal transport
- Roltrap
- Toegankelijkheid
- Monument
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
