Wat is een peristyle?
Een peristyle (ook peristylium of peristylion) is een open binnenhof die aan alle vier de zijden wordt omgeven door een zuilengang. De naam komt van het Grieks: peri (rondom) en stylos (zuil).
Het is niet hetzelfde als een colonnade, die in een rechte lijn loopt, en ook niet hetzelfde als een atrium, dat in het Romeinse woonhuis de overdekte voorruimte met lichtopening was. Het onderscheid: bij een peristyle staat de rij zuilen rondom een open hof.
| Peristyle | Open binnenhof die aan alle vier de zijden wordt omgeven door een zuilengang. |
|---|---|
| Colonnade | Loopt in een rechte lijn. |
| Atrium | In het Romeinse woonhuis de overdekte voorruimte met lichtopening. |
Herkomst en gebruik
Het type ontstond in de Griekse wereld — in tempelbouw als de zuilenkrans rond de cella, en in het woonhuis rond de binnenplaats. In het hellenistische en Romeinse huis werd de peristyletuin het representatieve hart van de woning: een groene binnenhof met een waterbekken, beelden en beschilderde wanden, waar de overdekte gang eromheen bescherming bood tegen zon en regen. De huizen van Pompeii tonen dat schema nog compleet.
Via de kloostergang (pandhof) leeft het principe voort in de middeleeuwse architectuur, en via de renaissance in de binnenhoven van Italiaanse palazzo’s en van gebouwen tot in de negentiende eeuw.
Waarom het bouwkundig werkt
Een peristyle lost drie dingen tegelijk op in een dichtbebouwde stad:
- Daglicht en ventilatie voor kamers die geen buitengevel hebben.
- Klimaat. De schaduwrijke gang en de beplanting koelen de lucht, terwijl de hof ’s nachts warmte kwijt kan.
- Circulatie. Alle kamers zijn vanaf de omlopende gang bereikbaar, zonder doorloopkamers.
Dat is precies de reden waarom het motief in moderne vorm terugkomt in patiowoningen, hofjes en binnentuinen van appartementengebouwen. Wie zoiets zelf ontwerpt, moet vooral rekenen aan de verhouding tussen hofafmeting en bouwhoogte: is de hof te klein ten opzichte van de omringende gevels, dan komt er nauwelijks daglicht op de begane grond.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
