Wat is een plastificeerder?

Een plastificeerder is een hulpstof voor beton en mortel die het mengsel beter verwerkbaar maakt zonder dat er extra water nodig is. De werking berust op het uiteendrijven van de cementdeeltjes: die klonteren van nature samen en sluiten daarbij water in. De hulpstof laadt de deeltjes zo op dat ze elkaar afstoten; het ingesloten water komt vrij en het mengsel wordt vloeiender.

Twee smaken

De Europese norm EN 934-2 voor hulpstoffen maakt onderscheid op basis van het bereikte waterreducerend effect:

• Plastificeerder (waterreduceerder) — reduceert het benodigde water met ten minste 5 procent bij gelijke verwerkbaarheid.
• Superplastificeerder (sterke waterreduceerder) — reduceert het water met ten minste 12 procent. In de praktijk halen moderne producten op basis van polycarboxylaatethers aanzienlijk meer, wat de basis vormt voor zelfverdichtend beton en hogesterktebeton.

Oudere typen zijn gebaseerd op lignosulfonaat; daarnaast bestaan varianten op basis van melamine- en naftaleensulfonaat.

Waarvoor je hem gebruikt

Je kunt het effect op twee manieren inzetten — maar niet allebei tegelijk voor de volle honderd procent:

1. Zelfde verwerkbaarheid, minder water. Dat verlaagt de watercementfactor, en daarmee stijgen de druksterkte, de dichtheid en de duurzaamheid. Dit is veruit de belangrijkste toepassing.
2. Zelfde watercementfactor, betere verwerkbaarheid. Nuttig bij dicht opeenstaande wapening, slanke wanden, complexe bekistingen en pompbeton.

De dosering ligt meestal in de orde van enkele tienden van een procent tot enkele procenten van het cementgewicht; het exacte bereik staat op het technisch blad van het product.

Aandachtspunten

• Meer water is niet hetzelfde als een plastificeerder. Extra aanmaakwater maakt beton eveneens vloeibaar, maar verlaagt de sterkte en verhoogt de krimp. Dat is precies wat een plastificeerder voorkomt.
• Overdoseren geeft problemen. Te veel hulpstof kan leiden tot ontmenging (het grind zakt uit), bloeden, luchtinsluiting en een sterk vertraagde verharding. Dosering afwegen, niet schatten.
• Verwerkingstijd. Het effect van veel superplastificeerders neemt binnen tientallen minuten af. Doseren bij de menser en direct verwerken; opnieuw bijdoseren op de bouwplaats hoort alleen te gebeuren volgens het voorschrift van de leverancier.
• Niet elke hulpstof past bij elk cement. De combinatie van cementsoort, vulstof en hulpstof bepaalt het resultaat. Bij belangrijk werk: eerst een proefmengsel, zeker bij lage temperaturen.
• Nooit combineren zonder controle. Plastificeerder, versneller, vertrager en luchtbelvormer beïnvloeden elkaar. Controleer bij de leverancier of de producten verenigbaar zijn.

Gerelateerde termen

• Hulpstof
• Watercementfactor
• Consistentieklasse
• Beton
• Plasticiteit

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.