Wat is een polymeer?
Een polymeer is een stof waarvan de moleculen bestaan uit lange ketens van steeds dezelfde herhaalde bouwsteen. Die bouwsteen heet een monomeer; het aaneenschakelen ervan heet polymerisatie. Vrijwel elke kunststof, lijm, kit, coating en folie in de bouw is een polymeer.
De naam verraadt vaak de herkomst: poly-etheen is een keten van etheen-moleculen, poly-styreen een keten van styreen, poly-vinylchloride een keten van vinylchloride.
Natuurlijk en synthetisch
Polymeren zijn geen uitvinding van de chemie. Cellulose (hout), lignine, natuurrubber, eiwitten en zetmeel zijn natuurlijke polymeren. Synthetische polymeren zijn er sinds het begin van de 20e eeuw.
Drie families, drie soorten gedrag
| Type | Gedrag bij verwarmen | Voorbeelden in de bouw |
|---|---|---|
| Thermoplast | Wordt zacht en weer hard; opnieuw vervormbaar en recyclebaar | pvc kozijnen en buizen, polyetheen folie, polystyreen isolatie, polypropeen |
| Thermoharder | Hardt eenmalig uit, blijft daarna hard tot hij ontleedt | polyester, epoxy, polyurethaan schuim, melamine |
| Elastomeer | Blijft rubberachtig elastisch | EPDM dakbedekking, siliconenkit, rubber afdichtingsprofielen |
Dat onderscheid is praktisch belangrijk. Een thermoplast zakt of vervormt bij een hittebelasting (een donker pvc-profiel achter glas kan zo krom trekken), terwijl een thermoharder zijn vorm houdt maar niet te repareren of om te smelten is.
Polymeren in bouwmaterialen
Ze zitten op veel meer plekken dan alleen in de stukken kunststof:
- Mortels en lijmen. Polymeergemodificeerde cementmortels (PCC en PC) danken hun hechting, flexibiliteit en waterdichtheid aan toegevoegde polymeerdispersies.
- Verf en coatings. Het bindmiddel van vrijwel elke moderne verf is een polymeer — acrylaat, alkyd, siliconenhars.
- Betontoeslagmiddelen. Superplastificeerders zijn polymeren die de cementdeeltjes uit elkaar duwen, waardoor je met minder water toch verwerkbaar beton krijgt.
- Kitten en lijmen. Polyurethaan, MS-polymeer, siliconen.
- Isolatie. EPS, XPS, PIR en PUR zijn alle polymeerschuimen.
Waar je op let
- UV-bestendigheid. De meeste polymeren worden door ultraviolet licht afgebroken. Buitentoepassingen vragen om UV-gestabiliseerde typen of om afdekking.
- Thermische uitzetting. Kunststoffen zetten veel sterker uit dan steen, beton en staal. Lange kunststof onderdelen hebben dilatatieruimte nodig.
- Brandgedrag. Veel polymeren zijn brandbaar en produceren dichte rook. Kijk naar de brandklasse, niet naar het materiaal alleen.
- Levensduur en verwerking. Thermoplasten zijn in principe goed recyclebaar; thermoharders en composieten zijn dat veel minder.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
