Wat is een portaal?
Een portaal is de ruimte die onmiddellijk aan een ingang grenst en waardoor je een gebouw binnenkomt. Het woord heeft in de bouw daarnaast nog twee gangbare betekenissen, en die lopen makkelijk door elkaar.
1. De entreeruimte
Het klassieke portaal is een kleine, afsluitbare ruimte tussen buitendeur en binnendeur. Het inwendige deel heet ook wel voorportaal of vestibule. Bij kerken is het portaal de overdekte ingangspartij, vaak monumentaal uitgevoerd met een omlijsting van natuursteen.
Een tochtportaal is de praktische variant: twee deuren achter elkaar zodat er nooit een directe verbinding tussen buiten en binnen ontstaat. Dat scheelt merkbaar in tochtklachten en warmteverlies, vooral bij veelgebruikte entrees van scholen, winkels en appartementengebouwen.
2. Het trapportaal
In samenstellingen als trapportaal betekent het woord de overloop: de open ruimte boven aan of tussen de trappen, waarop de deuren van de verdieping uitkomen. In het Engels heet dit een landing.
3. Het constructieve portaal
In de constructieleer is een portaal een stijf raamwerk van twee kolommen met daarop een ligger, waarbij de verbindingen momentvast zijn. Zo’n frame kan zonder schoren of windverbanden horizontale krachten opnemen en is daarmee de basis van vrijwel elke stalen hal. De uitgewerkte constructieve vorm heet een portaalspant.
| Entreeruimte | Kleine, afsluitbare ruimte tussen buitendeur en binnendeur, ook voorportaal of vestibule genoemd. |
|---|---|
| Trapportaal | De overloop: de open ruimte boven aan of tussen de trappen, waarop de deuren van de verdieping uitkomen. |
| Constructief portaal | Stijf raamwerk van twee kolommen met daarop een ligger, met momentvaste verbindingen. |
Aandachtspunten bij een entreeportaal
- Draairichting. Laat de deuren niet naar elkaar toe draaien; een portaal waarin twee deuren elkaar raken is onbruikbaar.
- Diepte. Reken op minimaal de deurbreedte plus circa 60 cm vrije ruimte, zodat je de ene deur kunt sluiten voordat je de andere opent. Bij een rolstoeltoegankelijke entree is aanzienlijk meer opstelruimte nodig; die maten staan in de toegankelijkheidsrichtlijnen (onder meer NEN 1814) en in gemeentelijk beleid.
- Schoonloop. Een portaal is de logische plek voor een schoonloopmat of -rooster. Reken op een looplengte van enkele meters om vuil en water echt af te vangen.
- Isolatie en dampdicht. Als de buitendeur in de isolatieschil zit en de binnendeur niet, houd de luchtdichting dan consequent aan één lijn — anders ontstaat er een koudebrug rond het portaal.
- Vluchtroute. Een portaal ligt bijna altijd in een vluchtweg. Deuren in een vluchtroute moeten in de vluchtrichting draaien en zonder sleutel te openen zijn.
Gerelateerde termen
- Portaalspant
- Portiek
- Porticus
- Vestibule
- Tochtdeur
- Entree
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
