Wat is een portiek?

Een portiek is een vaak ingebouwde ruimte aan de straatzijde die naar buiten toe geheel open is en waarin de ingang van een gebouw ligt. De ruimte is dus overdekt en ligt terug in de gevel, maar heeft aan de straatkant geen deur of kozijn.

Belangrijk onderscheid: een gevel die plaatselijk terugspringt is nog geen portiek. Het gaat om een echte, omsloten en overdekte entreeruimte.

Open en gesloten portiek

Of een portiek open of gesloten is, hangt uitsluitend af van de bouwkundige afsluiting — niet van de vraag of er een slot op zit.

• Open portiek — geen kozijn of deur aan de straat. Je loopt zo de portiek in en staat dan voor de voordeuren.
• Gesloten portiek — voorzien van een pui met deur, op alle verdiepingen doorgevoerd. Dit is bij naoorlogse woningbouw op grote schaal achteraf aangebracht tegen vandalisme, zwerfvuil en tocht.

De portiekwoning

In de Nederlandse woningbouw is ‘portiek’ vooral bekend als gemeenschappelijke toegang. Bij een portiekflat komen per verdieping doorgaans twee woningen uit op hetzelfde trappenhuis; de trap is het portiek. Het typerende blok uit de jaren dertig en de wederopbouwperiode is drie tot vier lagen hoog zonder lift, met per portiek zes tot acht woningen.

Het portiektype onderscheidt zich daarmee van de galerijflat, waar een buitengalerij langs de woningen loopt, en van de corridorflat met een inwendige gang.

Aandachtspunten

1. Brandveiligheid. Een gemeenschappelijk trappenhuis is de enige vluchtweg van alle bewoners erboven. Daarom mag er niets in staan: geen fietsen, geen kinderwagens, geen vuilniszakken. Deuren naar de woningen moeten zelfsluitend en brandwerend zijn.
2. Liftloos betekent minder toegankelijk. Een portiekflat zonder lift is voor bewoners die slecht ter been zijn nauwelijks bruikbaar. Bij renovaties is dit vaak het hoofdmotief om het portiek te vervangen door een galerijontsluiting met lift.
3. Vocht en tocht. Een open portiek slaat regen naar binnen en werkt als schoorsteen. Het dichtzetten met een pui vraagt aandacht voor ventilatie van de trappenhuisruimte, anders krijg je condens op de koude betonnen trap.
4. Beheer is gedeeld. In een VvE valt het portiek onder de gemeenschappelijke delen. Onderhoud, schoonmaak en verlichting zijn een gezamenlijke verantwoordelijkheid en horen in de meerjarenonderhoudsbegroting.

Gerelateerde termen

• Porticus
• Portaal
• Trappenhuis
• Galerij
• Entree
• Vluchtweg

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.