Wat is een proefbelasting?
Een proefbelasting is een beproeving waarbij een constructiedeel — meestal een paal, een vloer of een ligger — met een bekende, stapsgewijs oplopende last wordt belast, terwijl de vervorming nauwkeurig wordt gemeten. Zo stel je het werkelijke gedrag vast in plaats van het berekende gedrag.
Een proefbelasting is dus een meting, geen berekening. Ze wordt ingezet waar de rekenkundige onzekerheid groot is of waar het belang van zekerheid groot is.
Wanneer wordt zij uitgevoerd?
- Bij een nieuw paaltype of een afwijkende bodemopbouw, om het draagvermogen te bepalen of te bevestigen
- Bij twijfel over een bestaande constructie: een oude houten vloer die een zwaardere functie moet krijgen, een balkon, een galerij
- Bij hergebruik van een bestaande fundering onder nieuwbouw
- Na vermoedelijke schade, bijvoorbeeld na brand, heiwerk in de buurt of een aanrijding
- Als controle op een steekproef van uitgevoerde palen bij grote projecten
Typen
| Type | Werkwijze |
|---|---|
| Statische paalproefbelasting | Last wordt langzaam opgevoerd met vijzels; reactiekracht uit ballast of uit trekpalen. Meest betrouwbaar, maar duur en traag |
| Dynamische proefbelasting | Een valgewicht op de paalkop; uit de gemeten spannings- en snelheidsgolf wordt het draagvermogen afgeleid. Sneller en goedkoper |
| Snelle (rapid) proefbelasting | Belasting in tienden van seconden; zit qua betrouwbaarheid en kosten tussen beide in |
| Vloer- of liggerproefbelasting | Opbrengen van gewicht (waterzakken, big bags, gewichten) in stappen, met meting van doorbuiging |
Wat wordt er gemeten en beoordeeld?
- Zakking of doorbuiging per belastingstap, met vervormingsmeters of digitale waterpassing
- Blijvende vervorming na ontlasten — dit is vaak het beslissende criterium: veert de constructie vrijwel volledig terug, dan is het gedrag elastisch
- Kruip — of de vervorming bij gelijkblijvende last blijft doorlopen
- Scheurvorming en kraken tijdens het belasten
Aandachtspunten
- Een proefbelasting is constructief risicowerk: laat opzet, uitvoering en beoordeling door een constructeur doen, met ontruiming van de ruimte eronder en met een veiligheidsstelling
- Belast in stappen met vasthoudtijden; alleen dan zie je kruip
- Meet ook de referentiepunten: als het meetframe zelf meezakt, meet je niets
- Spreek vooraf het afkeurcriterium af, niet achteraf
Gerelateerde termen
- Draagvermogen van een heipaal
- Draagkracht
- Heipaal
- Fundering op staal
- Funderingsonderzoek
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
