Wat is een puibalk?
Een puibalk is een zware balk bovenin een pui, die het geveldeel erboven draagt. Hij overspant vrijwel de volle breedte van de pui en rust aan de uiteinden op houten stijlen, kolommen of gemetselde muurdammen. Constructief doet een puibalk hetzelfde als een latei, maar dan over een veel grotere breedte.
Van hout naar staal
Oorspronkelijk waren puibalken van hout, vaak eiken. Vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw werden ze steeds vaker vervangen of uitgevoerd als stalen I-profiel. Bij die stalen balken zie je aan de gevel soms sierlijke rozetten op de plekken van de boutverbindingen. De balk werd meestal weggewerkt achter een houten lijst, soms met een puilijst erboven.
Signalen van problemen
| Signaal | Mogelijke oorzaak |
|---|---|
| Scheuren in het metselwerk boven de pui | Doorbuiging van de balk of zakkende opleggingen |
| Klemmende deuren en ramen in de pui | Balk buigt door en drukt op de kozijnen |
| Zachte, donkere plekken aan houten balkkoppen | Houtrot door vocht bij de opleggingen |
| Horizontale scheuren en afgedrukte stenen langs een stalen balk | Roest: roest neemt meer ruimte in dan staal en drukt het metselwerk weg |
| Doorhangende lijst of bovenkant van de pui | Te licht gedimensioneerde of verzwakte balk |
Herstel of vervanging
- Laat eerst onderzoeken. Leg de balkkoppen en opleggingen vrij en laat een constructeur de staat en de draagkracht beoordelen.
- Stempel de bovengevel voordat er iets aan de balk of de opleggingen wordt gedaan. Dit is geen klus om op gevoel te doen.
- Houten balk: kleine rotplekken zijn soms te herstellen; bij aangetaste koppen of te veel doorbuiging volgt meestal vervanging.
- Stalen balk: verwijder roest, behandel met een geschikt conserveringssysteem en herstel het metselwerk. Is het profiel te ver weggeroest, dan vervang je het.
- Nieuwe balk: meestal een stalen ligger (bijvoorbeeld een HEA- of HEB-profiel) op goede oplegplaten of poeren. Controleer met de constructeur of brandwerende bekleding nodig is.
- Vergunning: constructief werk aan een gevel is vaak vergunningplichtig, zeker bij monumenten.
Gerelateerde termen
- Pui
- Latei
- Ligger
- HEA-balk en HEB-balk
- Onderstempelen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
