Wat is een puzzolaan?

Een puzzolaan is een fijn, silicahoudend (en vaak aluminiumhoudend) materiaal dat op zichzelf nauwelijks bindt, maar samen met kalk (calciumhydroxide) en water verhardt tot vaste, waterbestendige verbindingen. Die reactie heet de puzzolaanreactie.

De naam komt van Pozzuoli bij Napels. De Romeinen mengden de vulkanische as uit die streek met kalk en maakten zo mortel en beton die ook onder water uithardden.

Soorten puzzolanen

Let op het verschil met hoogovenslak: die is latent hydraulisch. Slak bindt zelf al, maar heeft een activator nodig. Een puzzolaan heeft echt kalk nodig om te reageren.

Hoe werkt het in cement en beton?

Bij het verharden van portlandcement ontstaat calciumhydroxide. Een puzzolaan zet dat om in extra bindmiddel. Cementsoorten met puzzolanen hebben in de Europese norm EN 197-1 een eigen code, zoals CEM II/A-V (vliegascement) en CEM IV (puzzolaancement).

Voordelen
– Dichter beton met een lagere waterdoorlatendheid
– Betere bestandheid tegen chloride en tegen de alkali-silicareactie
– Minder klinker nodig, dus een lagere CO₂-voetafdruk
– Minder hydratatiewarmte bij massieve onderdelen

Nadelen
– Langzamere sterkteontwikkeling in de eerste dagen
– Gevoeliger voor uitdrogen en voor koud weer

Praktische tips

1. Nabehandelen is extra belangrijk. Houd beton met puzzolanen langer vochtig en afgedekt, zeker bij wind en zon.
2. Houd rekening met ontkisten en belasten. Door de tragere beginsterkte kan de bekisting soms later weg.
3. Tras in kalkmortel geeft een waterbestendiger mortel, geschikt voor bijvoorbeeld een trasraam of metselwerk in natte omstandigheden.
4. Meng zelf geen willekeurige as. Houtas, open haard-as of ongekeurde reststoffen zijn geen betrouwbare puzzolanen en kunnen schadelijke stoffen bevatten. Gebruik gecertificeerde producten.

Gerelateerde termen

• Trasraam
• Poederkoolvliegas
• Portlandcement
• Hoogovencement
• Nabehandelen van beton

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.