Wat is een pyloon?
Een pyloon heeft in de bouwkunde twee betekenissen: de monumentale ingangspartij van een Egyptische tempel, en een hoge, taps toelopende constructie die kabels draagt, zoals bij een tuibrug of hangbrug. Het woord komt van het Griekse pulōn, poortgebouw, afgeleid van pulē, poort.
1. De pyloon van de Egyptische tempel
In het oude Egypte was de pyloon de toegangspoort tussen twee massieve, naar boven versmallende torens. De torens hebben een trapeziumvormig vooraanzicht en zijn bekleed met reliëfs, vaak van de farao die zijn vijanden verslaat. In nissen aan de voorzijde stonden hoge vlaggenmasten.
- Een tempel kon meerdere pylonen achter elkaar hebben; het tempelcomplex van Karnak heeft er een hele reeks.
- De Horustempel van Edfu heeft een van de best bewaarde pylonen.
- De vorm inspireerde later veel neo-Egyptische architectuur, zoals poortgebouwen en begraafplaatsingangen.
2. De pyloon als moderne draagconstructie
In de hedendaagse bouw is een pyloon een hoge mast of toren die kabels draagt:
| Toepassing | Functie |
|---|---|
| Tuibrug | De tuikabels lopen rechtstreeks van het brugdek naar de pyloon |
| Hangbrug | De hoofdkabels lopen over de pylonen en dragen via hangers het dek |
| Hoogspanningsmast | In de volksmond ook pyloon genoemd |
Het bekendste Nederlandse voorbeeld is de Erasmusbrug in Rotterdam, met een geknikte pyloon van 139 meter hoog.
Hoe werkt een brugpyloon?
- De kabels trekken aan de pyloon. Omdat kabels aan beide zijden de krachten grotendeels in evenwicht houden, wordt de pyloon vooral op druk belast.
- Zijn de krachten niet in evenwicht, bijvoorbeeld bij een asymmetrische brug, dan vangen tuien aan de achterzijde of een zware fundering het verschil op.
- De fundering onder een pyloon draagt enorme verticale lasten en wordt vaak op palen uitgevoerd.
Gerelateerde termen
- Obelisk
- Mastaba
- Antentempel
- Hangbrug
- Kettingbrug
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
