Wat is een radiaalsteen?

Een radiaalsteen is een gebakken steen in de vorm van een trapezium, eventueel met een boogvormige zijde, of van een taartpunt. Het is dus een wigvormige steen: het zichtvlak aan de buitenkant is meestal gebogen, de binnenzijde is vlak of loopt toe. Door die vorm sluiten de stenen in een ronde muur netjes op elkaar aan, zonder dat de voegen naar buiten toe wijd openstaan.

Waarom een wigvorm

Metsel je een cirkel met gewone stenen, dan is de buitenomtrek langer dan de binnenomtrek. Het verschil moet ergens naartoe. Bij gewone stenen komt dat verschil in de stootvoeg terecht: die wordt aan de buitenzijde wijd en aan de binnenzijde smal. Bij kleine stralen wordt dat zowel lelijk als zwak, omdat de steen dan nog maar over een klein deel van zijn kopse kant contact maakt. Het alternatief zonder radiaalstenen is stenen op maat zagen, wat veel werk kost en de gebakken huid beschadigt.

Productie en maatvoering

Radiaalstenen worden geperst via een persmondstuk. Elk formaat en elke straal vraagt een eigen mondstuk. Daarom zijn radiaalstenen maatwerk en duurder dan gewone stenen, en is de keuze in kleuren en formaten beperkter.

Bestel daarom altijd op de binnenradius van de constructie, niet op het aantal stenen alleen.

Toepassingen

1. Ronde gemetselde schoorstenen van uiteenlopende diameters, de klassieke toepassing.
2. Ronde putten en silo’s, waar de wand over de hele hoogte dezelfde straal houdt.
3. Bogen en taps toelopende constructies, waarbij de steen de kromming zelf al meebrengt.
4. Zuilen en ronde pijlers in zichtmetselwerk.

In Nederland zijn radiaalstenen gangbaar vanaf het eind van de negentiende eeuw. Fabrikanten na 1880 waren onder meer Canoy-Herfkens in Tegelen en Venlo en De Ridder in Den Haag.

Gerelateerde termen

• Vormsteen
• Wigsteen
• Uitslag
• Schoorsteen
• Boog
• Voegdikte

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.