Wat is een rammelaar?
Een rammelaar is een slecht gebakken plavuis, baksteen of dakpan die bij schudden of aantikken een rammelend geluid maakt. Door een misgelopen bakproces zijn in de steen inwendige holten ontstaan. Losse deeltjes in die holten veroorzaken het geluid waaraan de steen zijn naam dankt.
Hoe een rammelaar ontstaat
Bij het bakken van keramische bouwmaterialen moet de klei gelijkmatig doorwarmen. Gaat er in het bakproces iets mis, dan blijft het binnenwerk van de steen achter bij de buitenzijde. Er ontstaan holten in de kern, terwijl de buitenkant er nog gaaf uit kan zien. Dat laatste maakt de rammelaar verraderlijk: van buiten is er weinig aan te zien, en pas het geluid verraadt de fout.
De klanktoets
De klanktoets is de klassieke en nog steeds snelste controle bij het afsorteren van gebakken materiaal.
- Neem de steen los in de hand. Leg hem niet op een ondergrond, want dan dempt die het geluid.
- Tik met een stuk staal of met een andere steen op het vlak. Een gezonde gebakken steen klinkt helder en kort.
- Luister naar het verschil. Een rammelaar klinkt dof, los of ratelend, alsof er iets in beweegt.
- Schud dakpannen en plavuizen ook even. Bij duidelijke holten hoor je het losse materiaal bewegen.
- Leg afwijkende stukken apart. Beoordeel ze niet stuk voor stuk opnieuw, maar houd één afkeurstapel aan.
Waarom je ze niet verwerkt
| Toepassing | Bezwaar |
|---|---|
| Schoon metselwerk | Inwendig verzwakt, kan onder belasting of bij bewerking breken |
| Belaste vloer | Draagt de belasting niet betrouwbaar over |
| Vorstbelaste plek | Holten houden water vast, dat bij vorst uitzet |
| Vuilwerk, binnen en droog | Soms bruikbaar als de constructie het toelaat |
Een rammelaar is inwendig verzwakt. Hij hoort niet in het zicht, niet in een belaste vloer en niet op een plaats waar water en vorst bij kunnen. Waar een pleisterlaag overheen komt en de belasting laag is, weegt het bezwaar minder zwaar, maar sorteer ze dan wel bewust uit en gebruik ze niet zomaar door elkaar.
Gerelateerde termen
- Ratelaar
- Klinker
- Bakproces
- Misbaksel
- Vuilwerkklinker
- Vorstbestendigheid
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
