Wat is een ratelaar?

Een ratelaar, ook wel ratel genoemd, is een baksteen met bakscheuren, vaak ook met scheuren aan de binnenkant. De scheuren ontstaan doordat er tijdens het bakken iets misgaat, bijvoorbeeld te snelle afkoeling of blootstelling aan buitenlucht op het verkeerde moment. Je herkent een ratelaar aan de gebarsten klank bij aantikken. Ook stenen met witte vlekjes van bakresten worden soms ratelaars genoemd.

Verschil met een rammelaar

De twee termen lijken op elkaar en worden door elkaar gebruikt, maar ze beschrijven een ander gebrek.

Waarom je ratelaars uitsorteert

Ratelaar is in de eerste plaats een sorteerterm bij baksteen. De steen is verzwakt langs de scheuren en neemt via die scheuren water op.

1. Niet in schoon metselwerk. De scheuren komen in het gezicht en lopen na verloop van tijd verder door.
2. Niet op vorstbelaste plekken. Water in de scheur zet bij vorst uit en drukt de steen verder open.
3. Niet op zwaar belaste punten. Onder een raveelbalk, een lateibelasting of een kolomvoet hoort een gave steen.
4. Let op bij zagen en kloven. Een ratelaar breekt onvoorspelbaar langs de bestaande scheur.
5. Sorteer bij levering, niet tijdens het metselen. Uitzoeken op de steiger kost meer tijd en levert slechter werk op.

Herkennen op de bouwplaats

Neem de steen los in de hand en tik erop met een stuk staal of een tweede steen. Een gave gebakken steen klinkt helder en kort. Een ratelaar klinkt gebarsten, alsof de klank halverwege afbreekt. Bekijk daarna de kopse kanten: haarscheuren die over een hoek doorlopen, verraden een inwendige scheur. Voor vuilwerk binnen, droog en licht belast, zijn ratelaars vaak nog bruikbaar, maar houd ze dan bewust apart.

Gerelateerde termen

• Rammelaar
• Bakscheur
• Droogscheur
• Klinker
• Vuilwerkklinker
• Misbaksel

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.