Wat is een riem?
Een riem, ook riemlijst genoemd, is een smalle, lange en vlakke band in de architectuur: een weinig uitspringend lijstje zonder gebogen profiel. De riem geleedt een gevel of een samengesteld profiel zonder zelf de aandacht op te eisen.
De riem hoort tot de eenvoudigste vormen van lijstwerk. Waar een kroonlijst of een cordonlijst nadrukkelijk uitkraagt, blijft de riem vlak en ondiep: vaak niet meer dan een steendikte of een paar centimeter.
Functie
- Geleding — een riem verdeelt een groot vlak in leesbare delen, bijvoorbeeld tussen twee bouwlagen
- Overgang — hij markeert de aansluiting tussen twee materialen of twee metselverbanden
- Onderdeel van een samengesteld profiel — in het klassieke lijstwerk scheiden vlakke bandjes de gebogen leden (zoals een ojief of een ronde staaf) van elkaar, zodat het profiel schaduw en diepte krijgt
Herkennen en verwante vormen
Een riem lijkt op, maar is niet hetzelfde als:
- Cordon of cordonlijst — een doorlopende horizontale band die duidelijk uitkraagt en meestal een waterwerende afschuining heeft
- Band — de algemene term voor een doorlopende strook; de riem is een smalle, vlakke variant daarvan
- Astragaal — juist wél een rond profiel, een kraalvormig staafje
- Liseen — een vlakke, verticale strook tegen de gevel, dus de staande tegenhanger van de riem
Toepassing
Je ziet riemen veel in klassieke en negentiende-eeuwse gevels, uitgevoerd in pleisterwerk, natuursteen of als een uitgemetselde laag baksteen. In moderne architectuur keert het principe terug als een smalle, verdiepte of uitspringende strook in het metselwerk.
Aandachtspunt bij herstel: een vlakke riem in pleisterwerk heeft geen afschot, waardoor water blijft staan en de lijst als eerste verweert. Werk de bovenkant bij restauratie af met een minimale afschuining of een loodslabbe, zonder het profiel zichtbaar te veranderen.
Gerelateerde termen
- Lijstwerk
- Band
- Cordon
- Astragaal
- Liseen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
