Wat is een rietvorst?

Een rietvorst, ook strovorst genoemd, is een speciaal voor rieten daken gemaakte boogvormige vorstpan waarmee de nok wordt afgedekt. De nok is bij een rieten dak het kwetsbaarste punt: daar komen twee dakvlakken samen en staan de halmen niet meer schuin genoeg om het water af te voeren.

Kenmerken

• Materiaal — gebakken klei, meestal in rood of in blauwgrijs (gesmoord)
• Vorm — een ruime boog, zodat de vorst over de dikke rietlaag heen past
• Maat — gangbaar is ongeveer 660 x 235 x 210 mm; duidelijk groter dan een gewone vorstpan voor een pannendak
• Verwerking — de vorsten worden in een kalkrijke mortel gezet en vlak of met opstaande naden gevoegd, waarmee maatverschillen worden weggewerkt

Meer dan negentig procent van de rieten daken in Nederland, België en Frankrijk is met keramische vorsten afgewerkt.

Alternatieven voor de nokafwerking

• Koper. Een koperen nokafdekking is licht, gaat zeer lang mee en de kleur verandert in de loop der jaren naar groen. Koperionen die met het regenwater meespoelen remmen bovendien algen- en mosgroei op het dakvlak eronder. Het vraagt wel nauwkeurig zetwerk van een ervaren loodgieter
• Hout. Een houten nokconstructie met planken of geschaafde delen, vooral in traditionele en regionale uitvoeringen
• Gras- of zodenkap. Een dichtgegroeide nok van heide, gras of zoden; in Duitsland zie je veel heidenokken, in Normandië nokken die als bloembed zijn uitgevoerd

Aandachtspunten

• Mortelkeuze. Gebruik een kalkrijke, relatief zachte mortel. Een harde cementmortel scheurt door de werking van het riet en de vorsten, en trekt water naar binnen
• Inspecteer de nok jaarlijks. Losse vorsten en scheuren in de voegen zijn de meest voorkomende oorzaak van lekkage bij een rieten dak
• Vervanging. Losse vorsten opnieuw zetten is aanzienlijk goedkoper dan wachten tot het riet onder de nok is verrot

Gerelateerde termen

• Riet
• Rietdekken
• Dakpan
• Mortel
• Dakbedekking

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.