Wat is een Rijnlandse boerderij?

De Rijnlandse boerderij is een Zuid-Hollands boerderijtype dat zich kenmerkt door een lange, smalle plattegrond met opvallend hoge zijgevels en een grote melkkelder. Het type komt voor in de streken Rijnland, Delfland en Schieland: het veenweidegebied rond Leiden, Delft en Rotterdam.

Let op: het gaat hier om het Zuid-Hollandse Rijnland, niet om het Duitse Rijnland.

Hoe het type is ontstaan

De Rijnlandse boerderij is een variant van het hallenhuis: het aloude type waarbij mens, vee en oogst onder één doorlopend dak zijn ondergebracht, gedragen door een reeks ankerbalkgebinten met een middenbeuk en twee zijbeuken.

In dit gebied was de veeteelt sterk gespecialiseerd in melk- en boterproductie. Daar moest veel melk voor koel bewaard kunnen worden, en de kelder in een van de zijbeuken werd daarom flink vergroot. Die grote kelder is het onderscheidende kenmerk van het type.

Kenmerken

• Lang en smal van plattegrond, met de bedrijfsdelen achter elkaar
• Hoge zijgevels, doordat de zijbeuken zijn opgetrokken om ruimte te maken voor de kelder en de kamer erboven
• Grote melkkelder in een van de zijbeuken, verdiept aangelegd voor een koele, constante temperatuur
• Opkamer boven de kelder, die daardoor een aantal treden hoger ligt dan de rest van het woondeel; vaak het voornaamste vertrek van het huis
• Woondeel aan de voorzijde, stal en berging daarachter

Herkennen en herbestemmen

Aan de buitenkant verraadt de opkamer zich door een rij vensters die duidelijk hoger zit dan de overige ramen in dezelfde gevel.

Veel van deze boerderijen zijn rijks- of gemeentelijk monument. Bij herbestemming tot woonhuis zijn de gebintenstructuur, het kelderklimaat en de gevelindeling meestal de dragers van de monumentale waarde: werk daar zo reversibel mogelijk.

Gerelateerde termen

• Hallenhuis
• Boerderij
• Herbestemming
• Monument
• Gevel

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.