Wat is een ringoven?

Een ringoven, ook Hoffmann-oven genoemd, is een continu werkende oven voor het bakken van baksteen, bestaande uit één doorlopende overdekte ruimte rondom een meestal centraal gelegen rookkanaal. Het bijzondere is dat niet de stenen door de oven bewegen, maar het vuur: dat trekt van kamer naar kamer, terwijl de stenen blijven staan.

De ringoven werd in de negentiende eeuw de basis van de industriële baksteenproductie, en maakte jaarrond produceren mogelijk. De oven was soms rond, maar vaak ovaal of langwerpig; je kon er binnendoor omheen lopen of zelfs rijden.

Hoe het werkt

Het geheim zit in de warmteterugwinning. De verbrandingslucht wordt aangezogen via de kamers die net gebakken zijn en dus nog gloeiend heet: daardoor koelen die stenen gecontroleerd af én komt de lucht voorverwarmd bij het vuur. De rookgassen trekken vervolgens door de kamers vóór het vuur en drogen en voorverwarmen de stenen die nog aan de beurt moeten. Vrijwel niets gaat verloren.

De cyclus

Een volledige ronde duurt ongeveer veertien dagen, met een baktemperatuur in de orde van 1060 °C:

1. Mengen en vormen — de klei wordt gemengd en in vormbakken geperst, of voor bijzondere stenen met de hand gevormd
2. Drogen — de vormelingen drogen minimaal zes dagen in droogkamers, met warme lucht die uit de oven wordt teruggewonnen
3. Inzetten — de gedroogde stenen worden gestapeld in de koudste kamer
4. Bakken — dag en nacht wordt door gaten in het gewelf steenkool in de oven gestrooid; de stokers laten het vuur in ongeveer tien dagen van kamer naar kamer opschuiven
5. Afkoelen — geleidelijk, om scheuren te voorkomen
6. Uithalen en sorteren — de stenen worden op kwaliteit, hardheid en kleur gesorteerd

Erfgoed

Veel ringovens langs de grote rivieren zijn inmiddels industrieel erfgoed; enkele zijn behouden als rijksmonument of museum. Herkenbaar zijn ze aan de lange gebogen romp met rijen dichtgemetselde inzetopeningen en één hoge schoorsteen.

Gerelateerde termen

• Baksteen
• Metselsteen
• Monument
• Herbestemming
• Mortel

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.