Wat is een rookcompartiment?

Een rookcompartiment is een besloten gedeelte van een gebouw dat is bestemd als maximaal verspreidingsgebied voor rook. Het doel is dat rook uit één ruimte niet in het hele gebouw komt, zodat vluchtroutes bruikbaar blijven. De term komt uit het Bouwbesluit 2003 en is in de regelgeving vervangen door het subbrandcompartiment; je komt “rookcompartiment” nog veel tegen in oudere tekeningen, rapporten en gebruiksmeldingen.

Waarom rook, en niet vuur, het criterium is

Bij een brand in een gebouw is rook gevaarlijker dan vlammen. Rook verspreidt zich veel sneller dan het vuur zelf, is heet, giftig en neemt het zicht volledig weg. Wie in een rookvrije route staat, kan naar buiten lopen; wie in de rook staat, raakt binnen enkele ademhalingen gedesoriënteerd. Daarom wordt een brandcompartiment verder onderverdeeld: het brandcompartiment beperkt de uitbreiding van de brand, het rook- of subbrandcompartiment beperkt de uitbreiding van de rook.

Wat er in de oude regels stond

Onder het Bouwbesluit 2003 gold onder meer:

• een brandcompartiment moest worden onderverdeeld in een of meer rookcompartimenten;
• tussen rookcompartimenten gold een WRD-eis van 30 minuten — weerstand tegen rookdoorgang;
• een rookcompartiment in een woongebouw moest twee onafhankelijke vluchtroutes hebben;
• er golden maximale loopafstanden binnen het compartiment.

Hoe het nu heet

Sinds het Bouwbesluit 2012, en per 1 januari 2024 in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) onder de Omgevingswet, is de term subbrandcompartiment: een deel van een bouwwerk dat binnen een brandcompartiment ligt of daarmee samenvalt, bedoeld om de verspreiding van rook te beperken of de uitbreiding van brand verder te beperken. De systematiek is vergelijkbaar: de eis zit vooral in de maximale loopafstand binnen het compartiment en in de scheidingsconstructie. Tussen een subbrandcompartiment en een beschermd subbrandcompartiment geldt een wbdbo van ten minste 20 minuten, waarbij alleen op vlamdichtheid (criterium E volgens NEN 6068) wordt getoetst.

Waar het in de praktijk misgaat

• Doorvoeren. Elke leiding, kabelgoot en ventilatiebuis die de scheiding kruist, maakt er een gat in. Zonder een brand- en rookwerende manchet of afdichting is de eis op papier gehaald en in werkelijkheid niet.
• Deuren die openstaan. Een rookwerende deur werkt alleen dicht. Vastgezette deuren zijn de meest voorkomende overtreding; gebruik zo nodig een deurvastzetter met rookmelderkoppeling die bij alarm loskomt.
• Verlaagde plafonds. Rook trekt boven het plafond door naar de volgende ruimte als de scheiding niet doorloopt tot de bovenliggende vloer.
• Woningen. Een woning is in de regel zelf een subbrandcompartiment. In alle Nederlandse woningen zijn sinds 1 juli 2022 rookmelders verplicht op elke verdieping — ook in bestaande woningen.

Gerelateerde termen

• Brandcompartiment
• Brandwerendheid
• Vluchtroute
• Rookmelder
• Brandwerende doorvoer

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.