Wat is een samengestelde balk?

Een samengestelde balk is een balk die is opgebouwd uit twee of meer delen, die zo met elkaar zijn verbonden dat ze samen als één geheel werken. Je maakt hem wanneer één stuk hout of staal niet groot, lang of sterk genoeg is, of niet leverbaar is. Voorbeelden zijn twee of drie gelijmde of gebouten planken naast elkaar, een gedeuvelde balk van op elkaar gelegde balken, een houten I-ligger en een kokerbalk.

Waarom de verbinding alles bepaalt

Leg je twee losse planken op elkaar en belast je ze, dan schuiven ze langs elkaar en werkt elke plank afzonderlijk. Verbind je ze volledig schuifvast, bijvoorbeeld door verlijmen, dan werken ze als één hoge balk. Het verschil is groot: bij twee gelijke delen op elkaar wordt de balk bij volledige samenwerking ongeveer twee keer zo sterk en vier keer zo stijf als de twee losse delen samen. De stijfheid neemt namelijk toe met de derde macht van de hoogte.

Delen die naast elkaar staan (bijvoorbeeld twee balken tegen elkaar geschroefd) worden door de verbinding niet sterker per stuk, maar werken wel samen en verdelen de belasting.

Toepassing

• Verzwaren van een bestaande balk: bij een verbouwing wordt een doorbuigende vloerbalk soms versterkt met een extra balk ernaast (opdikken).
• Lateien en onderslagbalken van meerdere naast elkaar geschroefde of gebouten delen.
• Grote overspanningen: gelamineerde liggers en houten I-liggers zijn industrieel gemaakte samengestelde balken.
• Historische constructies: gedeuvelde balken met houten deuvels of vertandingen tussen de lagen.

Let op

• Laat een samengestelde balk altijd door een constructeur berekenen als hij iets draagt: aantal en plaats van de schroeven, bouten of lijm bepalen de werkelijke sterkte.
• Losse delen zonder goede verbinding tellen niet op zoals je zou verwachten.
• Verspring stuiknaden als je delen in de lengte moet koppelen, en laat een stuiknaad nooit in het midden van de overspanning vallen.

Gerelateerde termen

• Ligger
• Deuvel
• Gelamineerd hout
• I-ligger van hout
• Kokerligger

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.