Wat is een schaarboog?

Een schaarboog is een samengestelde boogconstructie die bestaat uit twee spitsbogen, waarvan de ene rechtop staat en de andere er in gespiegelde vorm, op zijn kop, bovenop rust. Van opzij lijkt de vorm op een geopende schaar of een zandloper, met in het midden twee cirkelvormige openingen aan weerszijden. In het Engels heten ze scissor arches of strainer arches: bogen die zijdelingse krachten opvangen.

Het bekendste voorbeeld: Wells

De beroemdste schaarbogen staan onder de viering van de kathedraal van Wells in Somerset, Engeland. Toen de vieringtoren in de veertiende eeuw was verhoogd, begonnen de pijlers eronder te verzakken en te scheuren. Vanaf 1338 bouwde meester-metselaar William Joy aan drie zijden van de viering deze grote schaarbogen tussen de pijlers. Ze houden de pijlers op hun plaats en verdelen de last van de toren. Ze staan er nog steeds en zijn een van de bekendste beelden van de Engelse gotiek.

Hoe het werkt

• De onderste boog draagt en zet zich schrap tegen de pijlers.
• De omgekeerde boog erboven drukt de pijlers in de hoogte uit elkaar vast, zodat ze niet naar binnen kunnen kantelen.
• Samen werken ze als een stijve spreiding tussen twee steunpunten: ongeveer wat een schoor of een trekstang in een moderne constructie doet, maar dan in metselwerk en op drukkracht.

Toepassing

Schaarbogen zijn zeldzaam en vooral een oplossing voor een constructief probleem achteraf, zoals bij Wells. Het principe erachter komt wel vaker terug: bij verzakkende muren of wijkende pijlers wordt een verband tussen twee steunpunten aangebracht, in historische gebouwen met bogen of steunberen en in moderne restauratie met stalen trekstangen of schoren. Scheuren in pijlers en gewelven onder een toren vragen altijd om constructief advies.

Gerelateerde termen

• Viering
• Gotiek
• Luchtboog
• Steunbeer
• Rondboog

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.