Wat is een schapenboet?

Een schapenboet is een kleine schuur die los in het weiland staat, vooral bekend van Texel. Boet is een oud (West-Fries) woord voor schuur of hut; het komt van het Middelnederlandse boede, verwant aan het Duitse Bude.

Een schapenboet is geen echte stal. De schapen blijven op Texel in principe het hele jaar buiten. De boet dient als:

• opslagruimte voor hooi en materialen;
• plek waar drachtige ooien kunnen aflammeren;
• noodonderkomen voor de schapen bij extreem weer.

Omdat de weilanden groot zijn en ver van de boerderij kunnen liggen, fungeert de boet als een soort dependance van de boerderij in het land.

Kenmerkende vorm

De schapenboet heeft een zeer herkenbare vorm met een half schilddak; hij lijkt op een halve stolpboerderij. Eén zijde staat loodrecht omhoog, de andere zijden hebben hellende dakvlakken die tot vlak boven de grond doorlopen. De lage muurtjes zijn van baksteen, met kleine raampjes. Het dak is traditioneel met riet gedekt, soms met dakpannen.

De steile gevel is naar het oosten of noordoosten gericht, de schuine dakvlakken naar het westen en zuidwesten, waar wind en regen meestal vandaan komen. Aan de steile kant, in de luwte, zit de toegang en vinden schapen beschutting.

Toepassing

Door ruilverkaveling in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw zijn veel schapenboeten verdwenen, op het Noord-Hollandse vasteland vrijwel allemaal. In de jaren ’60 stonden er op Texel nog ruim honderd; nu zijn het er ongeveer zeventig, waarvan het merendeel een rijksmonument is. De gemeente Texel heeft een eigen schapenboetenbeleid voor de instandhouding. Bij restauratie is het behoud van de vorm, het rieten dak en de oriëntatie essentieel. Voor wijzigingen aan een beschermde boet is een omgevingsvergunning nodig; informeer bij de gemeente ook naar subsidiemogelijkheden voor monumenten.

Gerelateerde termen

• Schilddak
• Boerderij
• Riet
• Rietdekken
• Potstal

Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl