Wat is een scharnieroplegging?
Een scharnieroplegging is een type oplegging uit de constructieleer waarbij een balk of ligger niet kan verschuiven, maar wel vrij kan draaien. De oplegging neemt daardoor twee reactiekrachten op:
- een verticale reactiekracht (V);
- een horizontale reactiekracht (H).
Een moment neemt een scharnieroplegging niet op: de balk kan ter plaatse van de oplegging roteren. De richting van de balk maakt voor de oplegging niet uit; de reactiekrachten blijven horizontaal en verticaal. In schema’s wordt een scharnieroplegging meestal getekend als een driehoekje met een arcering eronder.
Vergelijking met andere opleggingen
| Oplegging | Verticale kracht | Horizontale kracht | Moment |
|---|---|---|---|
| Roloplegging | ja | nee | nee |
| Scharnieroplegging | ja | ja | nee |
| Inklemming | ja | ja | ja |
Een balk op één scharnieroplegging en één roloplegging is statisch bepaald: de drie onbekende reactiekrachten zijn met de drie evenwichtsvoorwaarden te berekenen. De roloplegging aan de andere kant zorgt dat de balk kan uitzetten en krimpen zonder dwangkrachten.
Ook tussen twee constructiedelen kan een scharnier zitten. Door actie is min reactie oefenen beide delen dan even grote, tegengesteld gerichte krachten op elkaar uit.
Toepassing
In de praktijk is een zuiver scharnier zeldzaam; veel verbindingen worden alleen als scharnier gemodelleerd. Voorbeelden zijn een stalen ligger met een boutverbinding via een kopplaat of lip aan een kolom, een houten balk in een balkdrager, of een brugligger op een oplegblok met pen.
Voor de klusser is het vooral belangrijk te weten dat een constructeur uitgaat van een bepaalde opleggingswijze. Wijzig je een oplegging, bijvoorbeeld door een balk extra vast te zetten of juist los te maken, dan kan de krachtswerking veranderen. Laat dat altijd door een constructeur beoordelen.
Gerelateerde termen
- Oplegging
- Roloplegging
- Inklemming
- Moment
- Constructeur
Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl
