Wat is een schenkel?
Een schenkel is een gebogen onderdeel van een formeel. Een formeel is de tijdelijke houten ondersteuning waarop een boog of gewelf wordt gemetseld; zodra de mortel voldoende sterk is, wordt de formeel weggehaald. De schenkel is een korte, gebogen constructie van twee of meer gebogen gezaagde houten plankjes, die eventueel met blokjes ertussen dikker wordt gemaakt.
Het verschil met een complete formeel is dat een schenkel maar een deel van de ronding beslaat. In vorm lijkt hij op een rib uit een borstkas, vandaar de naam. Door meerdere schenkels aan elkaar te koppelen of naast elkaar te zetten, ontstaat een volledige formeel of een draagvlak voor een gewelf.
De term komt ook terug in het schenkelspant of Philibertspant: een dakspant dat is opgebouwd uit gebogen houtdelen, de schenkels.
Toepassing
Schenkels worden gebruikt bij het metselen van:
- segmentbogen en rondbogen boven deur- en raamopeningen;
- gewelven, waarbij meerdere schenkels de ronding van het gewelf dragen;
- gebogen muren, waar een schenkel of metselprofiel als mal dient om de ronding aan te houden.
Tips voor het maken en gebruiken van een schenkel:
- Maat nemen: teken de binnenkant van de boog op ware grootte uit op een plaat, bijvoorbeeld met een lat en spijker als passer. Zaag de plankjes precies op deze lijn.
- Stevig genoeg: een schenkel moet het gewicht van het natte metselwerk dragen zonder door te buigen. Verbind de plankjes met klossen en ondersteun de schenkel met stempels.
- Makkelijk los: zet de schenkel op wiggen. Door de wiggen later los te tikken, zakt de mal iets en kun je hem zonder schokken verwijderen.
- Geduld: haal de schenkel pas weg als de mortel voldoende is uitgehard. Te vroeg ontkisten is een bekende oorzaak van scheuren in bogen.
Gerelateerde termen
- Formeel
- Rondboog
- Gewelf
- Philibertspant
- Boog
Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl
