Wat is een singel?

Een singel is een gracht die rond een stad of vesting loopt, oorspronkelijk als verdedigingsgracht langs de stadsomwalling. Veel Nederlandse steden hebben nog zo’n singel. Nadat de vestingwerken in de 19e eeuw hun militaire functie verloren, werden de wallen vaak afgegraven en omgevormd tot een parkachtige wandelzone langs het water, een zogeheten singelpark. Het woord heeft ook een tweede betekenis: een houtsingel of bomensingel.

Betekenis 1: de stadssingel

De singel lag buiten de stadsmuur of wal en maakte het de vijand moeilijker om de stad te naderen. Bij stadsuitbreidingen schoof de verdedigingslinie naar buiten en kwam een oude singel binnen de stad te liggen. Een bekend voorbeeld is de Singel in Amsterdam, die in de 15e eeuw de verdedigingsgracht aan de rand van de stad was en nu de binnenste gracht van de grachtengordel is. Een singel en een gracht zijn verwant: een gracht is elke gegraven waterloop in een stad, een singel specifiek die rond de (voormalige) omwalling.

Betekenis 2: de houtsingel

Een houtsingel is een lijnvormige beplanting van bomen en struiken, meestal op een erf- of perceelgrens in het buitengebied. Het verschil met een houtwal: een houtwal staat op een opgeworpen aarden wal, een houtsingel staat op maaiveldhoogte, vaak langs een sloot. Houtsingels leveren beschutting, hout en ruimte voor vogels en insecten, en bepalen het karakter van veel landschappen.

Toepassing: bouwen langs een singel

1. Kademuren en oevers. Oude kademuren kunnen verzakt of ondermijnd zijn. Graaf- of heiwerk vlak naast een kade kan de muur verder beschadigen; laat de staat ervan vooraf beoordelen.
2. Vergunning voor werk in of bij het water. Voor werkzaamheden in of naast een singel, zoals een steiger, beschoeiing, lozing of ontgraving, heb je vaak toestemming nodig van het waterschap en/of de gemeente. Informeer vóór je begint, want regels en zones langs het water verschillen per beheerder.
3. Beschermd stadsgezicht. Singels liggen vaak in een beschermd stads- of dorpsgezicht; dat stelt extra eisen aan gevels, dakvormen en bijgebouwen.
4. Grondwater en fundering. Nabij open water staat grondwater vaak hoog. Houd rekening met bemaling tijdens de bouw en met de fundering van buurpanden.
5. Houtsingel kappen? Voor het verwijderen van bomen geldt binnen de bebouwde kom meestal een gemeentelijke vergunningplicht. Buiten de kom kan een meldplicht met herplantplicht gelden. Check dit altijd vooraf.

Gerelateerde termen

• Gracht
• Bolwerk
• Beschoeiing
• Houtwal
• Bemaling
• Monument

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.