Wat is een spekband (speklaag)?

Een spekband of speklaag is een horizontale band in een bakstenen gevel, uitgevoerd in een ander materiaal of een andere kleur dan het omringende metselwerk. Vroeger was dat meestal natuursteen, lichter van kleur dan de rode of bruine baksteen. Met meerdere banden boven elkaar ontstaat een gestreept beeld dat aan doorregen spek doet denken; vandaar de naam. Spekbanden zijn kenmerkend voor de Hollandse renaissance van eind 16e en begin 17e eeuw, maar worden ook in moderne architectuur toegepast.

Uitvoering

• Historisch: natuursteen, zoals zandsteen, ingemetseld als een of meer lagen in het metselwerk.
• Modern: beton, kunststeen (composiet) of baksteen in een lichtere of donkerdere kleur.
• Doorgezette dorpels. Architecten zetten raamdorpels soms door in een spekband met dezelfde kleur en textuur, zodat er doorlopende horizontale lijnen in de gevel ontstaan.
• Als waterlijst. Een spekband die iets uitsteekt en aan de onderzijde een waterhol (druiprand) heeft, voert regenwater van de gevel af.
• Gebogen banden. Bij ronde gevels worden kleinere elementen of koppen van stenen gebruikt, zodat de band de bocht kan volgen.

Toepassing

1. Hoogte afstemmen op lagenmaat. Kies de hoogte van de band zo, dat hij past in de maatvoering van de baksteenlagen. Dat voorkomt gehakte stenen en scheve voegen.
2. Afschot en druiprand. Steekt de band uit, geef de bovenkant afschot naar buiten en een waterhol aan de onderkant; anders loopt vuil water over de gevel en ontstaan strepen.
3. Dilatatie. Lange banden van beton of natuursteen zetten anders uit dan baksteen. Neem dilatatievoegen op op de plaatsen die de constructeur of leverancier aangeeft.
4. Restauratie. Bij historische spekbanden de natuursteensoort laten bepalen en een passende steen en mortel kiezen. Bij een monument is een vergunning nodig.

Veelgemaakte fout: een uitstekende spekband vlak afwerken zonder afschot of waterhol, waardoor water op de band blijft staan en in de voegen trekt.

Gerelateerde termen

• Natuursteen
• Kunststeen
• Cordon
• Renaissance
• Lekdorpel
• Spaarveld
• Siermetselwerk

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.