Wat is een speun?

Een speun is een scharnier voor een kastdeur of raam waarbij de deur draait om een pen aan de boven- en onderzijde, waardoor de deur tot ongeveer 180 graden kan openen. Een speun bestaat meestal uit twee delen: een plaatje of lip met een pen, dat aan de kast of het kozijn wordt geschroefd, en een tegenstuk met een gat, dat aan de deur komt. De deur draait dus niet om een scharnierpand aan de zijkant, zoals bij een fits, maar om een as die boven en onder de deur zit. In het Engels heet dit een pivot hinge.

Kenmerken

• Bijna onzichtbaar. Bij gesloten deur zie je weinig of niets van het beslag, wat speunen geschikt maakt voor strak meubelwerk.
• Grote openingshoek. De deur kan ver opendraaien, tot circa 180 graden, zodat de kastruimte goed bereikbaar is.
• Voor lichte deuren. Speunen zijn bedoeld voor relatief lichte deuren; het maximale deurgewicht staat in de opgave van de fabrikant.
• Maatvoering. Speunen worden verkocht in standaardmaten, bijvoorbeeld 40 × 65 mm, verzinkt of vernikkeld.

Toepassing

1. Bepaal het draaipunt. Het draaipunt bepaalt hoe de deur ten opzichte van de kast beweegt. Houd voldoende speling tussen deur en zijwand, anders loopt de deur aan.
2. Boven en onder in lijn. Monteer de bovenste en onderste speun exact in één verticale lijn. Een kleine afwijking geeft al een klemmende of scheefhangende deur.
3. Monteer eerst onder. Zet de onderste speun vast, plaats de deur op de pen en zet daarna de bovenste speun vast.
4. Goed voorboren. Boor bij spaanplaat en mdf voor, en kies schroeven met een passende lengte, zodat ze niet door het plaatmateriaal steken.

Veelgemaakte fout: een zware deur, bijvoorbeeld met een spiegel of glas, op lichte speunen hangen. De pen buigt of scheurt uit en de deur gaat hangen. Kies dan zwaarder beslag.

Gerelateerde termen

• Fits
• Paumelle
• Insteekscharnier
• Scharnierpand
• Bochtscharnier
• Deur

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.