Wat is een stalraam?
Een stalraam, ook stalvenster genoemd, is een betrekkelijk klein raam zoals dat in boerderijstallen gebruikelijk was, meestal met een boogvormige bovenkant en een verdeling in kleine ruitjes. De oorspronkelijke stalramen waren van gietijzer en werden zo in het metselwerk opgenomen. Later kwamen er stalramen van beton, en tegenwoordig zijn ze er ook in aluminium en kunststof, met dubbel glas.
Onder het raam ligt vaak een schuin aflopende rollaag, zodat regenwater goed van de gevel wegloopt. Boven het raam volgt het metselwerk meestal de boog met een gemetselde rollaag.
Waar je ze tegenkomt
- In oude stallen van boerderijen, vaak in een rij langs de zijgevel.
- Bij verbouwde boerderijen, waar het karakter van de stal behouden moet blijven.
- In nieuwbouw in landelijke stijl, schuren en tuinhuizen, als sfeerelement.
Toepassing
- Behouden of vervangen? Bij een monumentale boerderij is het oude gietijzeren raam vaak waardevol. Een kopie met isolatieglas kan, maar overleg eerst met de gemeente over de vergunning.
- Roest aanpakken. Gietijzer roest vooral aan de onderkant en waar het in het metselwerk zit. Uitzettende roest kan het metselwerk laten scheuren. Ontroest, behandel met een roestwerende grondverf en schilder af.
- Glas vervangen. Oude gietijzeren ramen hebben enkel glas in smalle sponningen; isolatieglas past daar meestal niet in. Overweeg een voorzetraam aan de binnenkant.
- Bij nieuwbouw kies je een geïsoleerd stalraam met thermisch onderbroken profiel of kunststof, zodat er geen koudebrug ontstaat. Let bij een woonfunctie op de eisen voor daglicht en ventilatie.
- Water afvoeren. Zorg dat de onderdorpel of rollaag voldoende afschot naar buiten heeft.
Veelgemaakte fout: een gietijzeren stalraam in een bewoonde ruimte laten zitten zonder isolatie of ventilatie. Op het koude metaal ontstaat veel condens, die in de muur trekt.
Gerelateerde termen
- Boerderij
- Rollaag
- Kozijn
- Koudebrug
- Monument
- Potstal
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
