Wat is een stelnok?
Een stelnok is een uitstekend deel (nok) aan een bouwelement waarop een ander onderdeel tijdelijk rust, zodat je dat onderdeel vanuit die positie precies kunt afstellen ten opzichte van de rest van de constructie. Het gaat om de juiste hoogte, de juiste plaats in dwarsrichting of de juiste hoek. In de bouw is de nok meestal van gewapend beton of staal.
Het afstellen gebeurt met een stelschroef in of aan de nok. In de praktijk is dat bijna altijd een stelbout: een bout die het element op de gewenste hoogte houdt terwijl het daarna definitief wordt vastgezet. Bij een tijdelijke afstelling kan ook een wig onder het element worden gebruikt. De stelnok komt dus vrijwel altijd samen met een stelbout, wig of vulplaatje voor.
Waar je het tegenkomt
Je ziet stelnokken vooral bij montagebouw en elementenbouw: prefab betonnen of stalen onderdelen die op de bouwplaats op elkaar aansluiten. Fabrieksmatig gemaakte elementen zijn maatvast, maar de ondergrond waarop ze komen te staan heeft altijd afwijkingen. De stelnok vangt die verschillen op, zodat het element toch waterpas, te lood en in lijn komt te liggen.
Toepassing
- Stel eerst af, zet daarna vast. Breng het element met de stelbout op hoogte en controleer met waterpas of laser, en zet het pas daarna definitief vast of stort de aansluiting af.
- Werk vanuit vaste referentiepunten. Meet vanaf het peil en de assen op de tekening, niet vanaf het vorige element. Zo stapelen kleine fouten zich niet op.
- Zorg dat de belasting goed wordt overgedragen. Een stelbout is bedoeld om te stellen. Of hij ook blijvend mag dragen, of dat de voeg eronder met krimpvrije mortel moet worden aangegoten, staat in de montagevoorschriften of de berekening van de constructeur.
- Borg tijdelijke wiggen. Een losse wig kan wegschuiven door trillingen of door het gewicht van het volgende element.
Veelgemaakte fout: de stelbout na het afstellen als definitieve oplegging laten functioneren terwijl de constructie daar niet op is berekend. Volg de voorschriften van de leverancier of constructeur voor het aangieten en afwerken van de oplegging.
Gerelateerde termen
- Kantelnok
- Console
- Montagebouw
- Elementenbouw
- Waterpas
- Stelmaat
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
