Wat is een stenendijk?

Een stenendijk is een dijk die met stenen is verzwaard of bekleed, zodat het talud bestand is tegen golfslag, stroming en ijsgang. De steen beschermt de kern van klei of zand tegen uitspoelen. Waar golven op een kale kleidijk de grasmat en de klei kunnen wegslaan, vangt een steenbekleding die krachten op.

In Nederland zijn oudere dijken vaak met baksteen versterkt; tegenwoordig gebruikt men vooral betonblokken, betonzuilen (zoals basalton) en natuursteen. Basaltzuilen zijn de klassieke Nederlandse dijkbekleding: langs dijken en vaarwegen ligt naar schatting zo’n 5 miljoen m² zetwerk van basaltzuilen. Onder de toplaag ligt een filterlaag die voorkomt dat de ondergrond door de voegen wegspoelt. Aan de teen ligt vaak een berm van breuksteen.

Een bekend voorbeeld is de Stenendijk in Hasselt langs het Zwarte Water, als “historische stenen zeewering” een rijksmonument. Deze dijk wordt versterkt met een stalen damwand in de kruin, zodat de monumentale steenbekleding niet hoeft te worden opgehoogd.

Herkennen

Je ziet een talud dat (deels) is bedekt met gezette stenen of zuilen in plaats van alleen gras. Vaak loopt de steen van de teen tot ongeveer de hoogte waar golven nog komen; daarboven is de dijk begroeid.

Toepassing

1. Werk nooit zomaar aan of op een dijk. Graven, bouwen, planten of hekken plaatsen in de beschermingszone van een waterkering is vergunningplichtig bij het waterschap (waterschapsverordening, vroeger de keur).
2. Meld schade direct. Verzakte of losliggende stenen, gaten en uitgespoelde voegen zijn een zwakke plek. Meld ze bij het waterschap; repareer niet zelf.
3. Haal geen stenen weg. Ook één ontbrekende steen kan bij storm het begin van uitspoeling zijn.
4. Monumentale dijken. Bij een stenendijk met monumentstatus gaat versterking vaak via inpassing (zoals een damwand) in plaats van een nieuwe bekleding.

Veelgemaakte fout: denken dat steen een dijk onverwoestbaar maakt. Zonder intacte filterlaag spoelt het materiaal onder de stenen weg en zakt de bekleding in.

Gerelateerde termen

• Dijkbewaking
• Basalt
• Breuksteen
• Betonsteen
• Nooddijk
• Palendijk

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.