Wat is een stereobaat?
De stereobaat is de onderste trede of treden van het getrapte stenen onderstel van een Dorische of Ionische tempel. Het hele getrapte onderstel heet crepidoma (ook krepidoma). De bovenste trede daarvan, waarop de zuilen direct staan en die tegelijk de vloer van de tempel vormt, heet de stylobaat. De treden daaronder vormen samen de stereobaat.
De naam komt van het Griekse stereos, ‘vast’ of ‘massief’, en bainein, ‘stappen of lopen’. Daaronder ligt nog de euthynteria: de egalisatielaag die grotendeels op of in het maaiveld ligt en het terrein vlak maakt voor de treden.
Stereobaat, stylobaat en crepidoma uit elkaar houden
Van onder naar boven:
- Euthynteria: de vlak gemaakte funderingslaag, nauwelijks zichtbaar.
- Stereobaat: de onderste trede(n) van het crepidoma.
- Stylobaat: de bovenste trede, het vlak waarop de zuilen staan.
- Crepidoma: de verzamelnaam voor stereobaat plus stylobaat.
Let op: niet iedere auteur maakt dit onderscheid. Sommigen gebruiken stereobaat of stylobaat voor alle treden samen, als synoniem van crepidoma, en soms wordt ook de euthynteria tot de stereobaat gerekend.
Toepassing
- Controleer de definitie van je bron. Lees je een bouwhistorische beschrijving of tekening, kijk dan of ‘stereobaat’ alleen de lagere treden bedoelt of het hele onderstel.
- Tel de treden. Bij een klassiek crepidoma van drie treden zijn de onderste twee de stereobaat en is de bovenste de stylobaat.
- Herken het motief bij neoklassieke gebouwen. Een getrapte stenen voet onder een zuilenportiek is daar vaak een citaat van het Griekse crepidoma.
- Gebruik het juiste woord. Wil je het vlak aanduiden waarop de zuilen staan, dan is dat de stylobaat, niet de stereobaat.
Veelgemaakte fout: stereobaat en stylobaat door elkaar halen. De stylobaat is alleen de bovenste trede met de zuilen; de stereobaat zit eronder.
Gerelateerde termen
- Crepidoma
- Estrade
- Dorisch
- Zuil
- Curvatuur
- Antentempel
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
