Wat is een stoa?
Een stoa is een overdekte zuilengang uit de oude Griekse bouwkunst, met aan de achterzijde een gesloten muur en aan de voorkant een open rij zuilen. De zuilenrij zelf heet een colonnade. Het Griekse woord stoa betekent ook zuilenrij of zuilengang.
De stoa was een openbaar gebouw. Stoa’s stonden vaak langs de agora, het marktplein van een Griekse stad, en boden schaduw en beschutting. Er werd handel gedreven en er werden lezingen gehouden. De filosofische stroming van het stoïcisme dankt haar naam aan de Stoa Poikile in Athene, waar de stichter Zeno van Citium lesgaf.
Herkennen
- Vroege stoa’s hadden één bouwlaag: een lange, smalle hal, open aan de voorkant met meestal Dorische zuilen.
- Latere stoa’s kregen twee verdiepingen, een tweede zuilenrij binnen (vaak Ionisch) en een rij winkels of kantoren achterin.
- Het bekendste voorbeeld is de Stoa van Attalos in Athene, een geschenk van koning Attalos II van Pergamon uit de tweede eeuw voor Christus. Het gebouw is 115 bij 20 meter, telt twee verdiepingen en had op de begane grond 42 winkelruimten. In de jaren vijftig van de twintigste eeuw is het herbouwd; sinds 1956 huist er het Museum van de Oude Agora.
Toepassing
- Gebruik het woord precies. Een stoa is een zelfstandig gebouw met een zuilengang; een colonnade is alleen de zuilenrij, een portiek een overdekte entree.
- Herken het principe in later werk. Overdekte galerijen met een zuilenrij langs pleinen en winkelstraten volgen hetzelfde idee: beschutting voor voetgangers en ruimte voor handel.
- Let op de zuilenorde. Dorische zuilen buiten en Ionische binnen is een klassieke combinatie bij Griekse stoa’s.
Veelgemaakte fout: elke zuilengalerij een stoa noemen. De term hoort bij de antieke Griekse bouwkunst.
Gerelateerde termen
- Colonnade
- Agora
- Portiek
- Griekse bouwkunst
- Zuil
- Dorisch
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
