Wat is een stromend water centrale?

Een stromend water centrale (ook waterstroming centrale, riviercentrale of zeecentrale) wekt elektriciteit op doordat de stroming van rivier- of zeewater turbines aandrijft. Je kunt het zien als een windmolen onder water: de turbine staat vrij in de stroming, er is geen dam en geen stuwmeer nodig. Het is een vorm van waterkracht.

Hoeveel stroom zo’n centrale levert, hangt af van de stroomsnelheid en de hoeveelheid water. Op zee plaatst men de turbines bij voorkeur waar de getijden een sterke stroming veroorzaken. Een bekend voorbeeld is de drijvende O2 van Orbital Marine Power: een turbine van 2 MW die sinds 2021 stroom aan het net levert op het testterrein Fall of Warness van het European Marine Energy Centre (EMEC) bij Orkney, Schotland.

Het verschil met verwante centrales

• Getijdencentrale: gebruikt eb en vloed. Dat kan met een dam en bekken (hoogteverschil) of met vrije stromingsturbines in de getijstroom. Die tweede vorm is in feite een stromend water centrale op zee, en daarom worden de termen vaak door elkaar gebruikt.
• Golfslagcentrale: haalt energie uit de op- en neergaande beweging van golven, niet uit de stroming.
• Spaarbekkencentrale: werkt met een stuwmeer en hoogteverschil.

Toepassing

1. Alleen bij voldoende, constante stroming. Zonder stroming geen stroom. Rivieren met een sterk wisselende afvoer door regen, droogte of smeltwater zijn minder geschikt.
2. Realistisch voor particulieren: klein. Een mini-waterrad of kleine turbine in een eigen beek levert meestal weinig op, omdat de stroming in Nederlandse beken en sloten beperkt is. Reken het vermogen eerst door met een installateur.
3. Regel de vergunning eerst. In Nederland mag je in de regel niets in een watergang plaatsen zonder watervergunning van het waterschap (op basis van de waterschapsverordening, vroeger de keur). Bij rijkswateren is Rijkswaterstaat bevoegd. Het waterschap toetst onder meer of de afvoer van water niet wordt belemmerd.
4. Vraag naar bestaande stuwen of molens. Een historisch waterrad of een bestaande stuw is vaak een logischere plek dan een nieuwe ingreep, maar ook daar beslist het waterschap.

Veelgemaakte fout: denken dat een waterradje in de achtertuin vergunningvrij is omdat het “maar klein” is. Ook een kleine installatie in een watergang valt onder de regels van het waterschap.

Gerelateerde termen

• Getijdencentrale
• Golfslagcentrale
• Spaarbekkencentrale
• Groene stroom
• Stuw

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.