Wat is een taenia?
Een taenia is de smalle, licht vooruitspringende band of lijst die in de Dorische orde boven op de architraaf ligt en de architraaf scheidt van het fries. Het woord komt via het Latijn van het Griekse tainia: band of lint.
In het Dorische hoofdgestel liggen van onder naar boven de architraaf, de taenia, het fries met trigliefen en metopen, en de kroonlijst. Direct onder de taenia, recht onder elke triglief, hangt een kort lijstje: de regula. Daaronder zitten zes kleine kegel- of cilindervormige druppels, de guttae. Taenia, regula en guttae horen dus bij elkaar en maken samen de overgang tussen de gladde architraaf en het ritme van de trigliefen zichtbaar.
Je vindt de taenia in Griekse tempels zoals het Parthenon, in Romeinse bouwkunst, en later in renaissance-, classicistische en neoclassicistische gebouwen. Ook in negentiende-eeuwse gevels, poorten, schoorsteenmantels en houten betimmeringen wordt het Dorische hoofdgestel, inclusief taenia, vaak nagebootst.
Toepassing
- Herken de orde. Zie je boven de architraaf een band met daaronder regulae en guttae, dan heb je vrijwel zeker met de Dorische orde te maken.
- Restaureer op maat. Bij herstel van pleister-, natuursteen- of houtwerk moet het profiel van de taenia exact terugkomen. Maak een mal van een gaaf stuk voordat je beschadigde delen vervangt.
- Let op waterafvoer. De bovenzijde van een uitstekende band vangt water. Bij buitenwerk moet die licht aflopen of zijn afgedekt, om vorstschade en rot te voorkomen.
- Houd de verhoudingen aan. Bij nieuw klassiek ontwerp bepalen klassieke handboeken de maat van taenia, regula en guttae in verhouding tot de zuildiameter.
Veelgemaakte fout: taenia en regula door elkaar halen. De taenia loopt door over de hele lengte; de regula is het korte stukje onder elke triglief.
Gerelateerde termen
- Dorisch
- Architraaf
- Fries
- Regula
- Guttae
- Mutulus
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
