Wat is een troggewelf?

Een troggewelf is een licht gebogen gewelfje van metselwerk dat een ruimte overdekt en meestal in een reeks naast elkaar wordt toegepast, opgelegd op houten of ijzeren balken, stalen liggers of gordelbogen. Samen vormen de gewelfjes een vloer: de bovenkant wordt aangevuld en afgewerkt, de onderkant toont een golvend plafond. Andere namen zijn tamburogewelf en soms toogjesvloer. In het Duits heet deze vloer Preußische Kappendecke, in het Engels jack arch floor.

Hoe het werkt

Elk gewelfje is in feite een vlak segment van een tongewelf. Het brengt de belasting onder druk naar de liggers aan weerszijden. De pijl (hoogte van de boog) is klein, meestal maar een fractie van de overspanning. Daardoor is de vloer relatief dun, maar ontstaat er wel een flinke horizontale spatkracht.

Tussen twee gewelfjes heffen de spatkrachten elkaar grotendeels op. In de randvelden drukt het laatste gewelfje echter naar buiten tegen de gevel. Daarom zitten er vaak trekstangen dwars op de liggers, die de velden bij elkaar houden.

Verschil met een muldengewelf

Een muldengewelf is één groot gewelf op een rechthoekige plattegrond, met gebogen vlakken aan alle vier de zijden en een rechte nok. Een troggewelf is een klein, ondiep gewelfje dat alleen tussen twee evenwijdige dragers spant en in serie wordt herhaald.

Toepassingen

• Kelders en souterrains van 19e- en vroeg-20e-eeuwse panden
• Fabrieken, pakhuizen en stallen, waar een steenachtige vloer brand beter tegenhield dan een houten balklaag
• Openbare gebouwen; zo komen gewelfjes op gordelbogen voor in de Beurs van Berlage in Amsterdam

Vanaf de jaren dertig van de 20e eeuw werd de constructie grotendeels verdrongen door betonvloeren.

Tips voor de praktijk

• Laat de draagkracht beoordelen: wil je zwaardere belasting (keuken, badkamer, dekvloer) of een sparing maken, laat dan eerst een constructeur rekenen.
• Controleer de liggers op roest: roestende onderflenzen zetten uit en kunnen het metselwerk losdrukken. Ontroesten en conserveren of versterken is vaak mogelijk.
• Haal nooit trekstangen weg in de randvelden zonder advies.
• Pas op met boren en hakken vlak bij de oplegging van een gewelfje.

Gerelateerde termen

• Muldengewelf
• Tongewelf
• Segmentboog
• Trekstaaf
• Gewalste ligger
• Gordelboog

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.