Wat is een trotseerloodje?

Een trotseerloodje is een klein, dubbelgevouwen plat stukje lood in schildvorm dat over een spijker werd gesoldeerd waarmee lood of zink op een dak of gevel was vastgezet. Het loodje dekt het spijkergat af, zodat er geen water langs de spijker naar binnen loopt en de spijker niet gaat roesten. Tegelijk voorkomt het dat de loden stroken en loketten door de wind worden opgelicht. Het woord wordt ook gespeld als traceerloodje; soms wordt het eenvoudig een dakloodje genoemd.

Toepassing

Trotseerloodjes kom je tegen op historische daken met loodwerk, vooral:

• Leien daken: bij de dakvoet en langs het loodwerk waar dat met spijkers is bevestigd.
• Dakkapellen: op de loden bekleding van de zijwangen.
• Nokken en kilen: overal waar lood of zink met spijkers is vastgezet.

Visitekaartje van de loodgieter

Loodgieters goten de loodjes vaak zelf en gaven ze een eigen merkteken mee: hun naam of initialen, soms een jaartal en vaak een afbeelding van gereedschap. Zo werden ze een soort meesterteken. De oudst bekende exemplaren dateren uit het eind van de 16e eeuw. Museum De Lakenhal in Leiden bewaart gegoten trotseerloodjes uit de 17e en 18e eeuw met daarop een dakhamer en een zuigpomp, met initialen eronder. Ze zijn ongeveer 7 bij 5,5 centimeter groot.

Tips voor de praktijk

• Niet weggooien bij vervanging: een trotseerloodje is een historisch bouwfragment. Bewaar het, ook als het loodwerk zelf vernieuwd moet worden.
• Documenteer vóór de sloop: fotografeer de plek, noteer initialen en jaartal en geef de vondst door aan de gemeentelijke monumentenzorg of een plaatselijke historische vereniging. Een jaartal helpt bij het dateren van eerdere dakreparaties.
• Monument? Eerst overleggen: bij een rijks- of gemeentelijk monument heb je voor wijzigingen aan het dak vaak een vergunning nodig. Vraag vooraf wat er met historische onderdelen moet gebeuren.
• Herplaatsen kan: bij restauratie kun je oude loodjes terugsolderen of nieuwe laten maken door een restauratieloodgieter.

Gerelateerde termen

• Bladlood
• Dakloodje
• Loodvervanger
• Leidak
• Dakkapel
• Daklei

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.