Wat is een tudorboog?

Een tudorboog is een lage, brede boog die in een punt eindigt en is opgebouwd uit vier cirkelsegmenten met elk een eigen middelpunt: een vierpuntsboog. Bij de aanzet beginnen twee korte, sterk gekromde bogen met een kleine straal. Die gaan over in twee veel vlakkere bogen met een grote straal (of bijna rechte lijnen) die elkaar in de top onder een stompe hoek ontmoeten. Het resultaat is een afgeplatte spitsboog.

Herkomst

De boog is genoemd naar de Engelse Tudordynastie, die regeerde van 1485 tot 1603. De vorm werd echter al eerder gebruikt in de Engelse laatgotiek, de Perpendicular stijl, waar tudorbogen grote kerkvensters met verticale stijlen en horizontale tussendorpels omlijsten. Bekende voorbeelden zijn de King’s College Chapel in Cambridge en het poortgebouw van Hampton Court Palace bij Londen. In de 19e en vroege 20e eeuw keerde de boog terug in de neogotiek en de Tudor revival.

Toepassing

• Deur- en poortopeningen, vaak met een rechthoekige omlijsting erboven.
• Vensters en vensterbogen in laatgotische kerken en kastelen.
• Schouwen en open haarden in Tudorstijl.
• Villa’s en landhuizen in neogotische of Tudor-revivalstijl.

Herkennen: tudorboog of andere boog?

• Spitsboog: twee middelpunten, veel hoger en steiler.
• Korfboog: ook laag en breed, maar zonder punt in de top; de boog loopt rond door.
• Accoladeboog en ezelsrugboog: hebben in de top een tegengestelde, S-vormige kromming; een tudorboog heeft dat niet.
• Gedrukte boog: verzamelnaam voor lage bogen; de tudorboog is daar een spitse variant van.

Tips voor de praktijk

• Maak een mal: teken de boog op ware grootte uit met de vier middelpunten en maak daarvan een houten formeel. Met het oog uitzetten levert vrijwel altijd een scheve top op.
• Symmetrie controleren: meet bij restauratie beide helften apart op. Oude bogen zijn vaak iets vervormd door zetting; neem dat niet ongemerkt over in nieuw werk.
• Spatkracht: een vlakke boog duwt sterker zijwaarts dan een steile spitsboog. Zorg voor voldoende muurmassa naast de opening of laat een constructeur meekijken.

Gerelateerde termen

• Spitsboog
• Korfboog
• Accoladeboog
• Ezelsrugboog
• Gedrukte boog
• Perpendicular stijl

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.