Wat is een tunnelsegment?

Een tunnelsegment is een geprefabriceerd, gekromd element van gewapend beton dat samen met andere segmenten een ring vormt: de wand van een geboorde tunnel. Een tunnelboormachine (TBM) graaft de grond weg en plaatst achter het boorschild ring na ring de segmenten. In het Duits heten ze tübbings, een term die ook in het Nederlands wordt gebruikt.

Opbouw van een ring

• Een ring bestaat uit meerdere gewone segmenten en één kleiner sluitsegment (sluitsteen), dat als laatste wordt geplaatst en de ring vastzet, vergelijkbaar met de sluitsteen van een boog.
• De TBM heeft een erector, een hijsarm die elk segment oppakt en op zijn plek drukt.
• Ringen worden meestal versprongen geplaatst, zodat de langsvoegen van opeenvolgende ringen niet in één lijn liggen.
• Bouten of deuvels houden segmenten en ringen tijdens de bouw bij elkaar.
• De ruimte tussen ring en grond (de staartspleet) wordt tijdens het boren direct gevuld met grout, zodat de ring overal wordt ondersteund en zetting aan maaiveld beperkt blijft.

Afdichting

In de voegen tussen de segmenten zitten rubberen profielen, vaak van EPDM. Wanneer de vijzels van de TBM de segmenten tegen elkaar drukken, worden die profielen samengeperst en sluiten ze de tunnel waterdicht af. Dat is essentieel in de Nederlandse ondergrond, waar boortunnels vaak ruim onder de grondwaterstand liggen.

Toepassing

• Spoor-, metro- en wegtunnels die met een tunnelboormachine worden aangelegd.
• Leidingtunnels voor kabels, water of riolering met grotere diameter.

Aandachtspunten

• Maatvoering: segmenten worden in mallen met nauwe toleranties gestort. Een afwijkend segment geeft lekkage of scheurvorming bij het aandrukken.
• Hoekschade: randen en hoeken zijn kwetsbaar bij transport en plaatsing; beschadigde afdichtingszones kunnen lekken.
• Brandveiligheid: bij weg- en spoortunnels kan brandwerende bescherming van de betonwand nodig zijn tegen afspatten.

Gerelateerde termen

• Gewapend beton
• Wapening
• Grout
• Groutinjectie
• EPDM
• Grondwaterstand
• Trektunnel

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.