Wat is een vacuümtafel?

Een vacuümtafel is een werkblad waarop een werkstuk onder een luchtdichte folie of zak wordt gelegd, waarna een pomp de lucht wegzuigt zodat de buitenlucht het geheel gelijkmatig aandrukt. Zo kun je fineer, laminaat en dunne lagen hout verlijmen op vlakke, gebogen of grillige vormen zonder dure contramal. Een verwant proces is vacuümvormen, waarbij verwarmde kunststof plaat over een vorm wordt gezogen.

Werking

Het werkstuk ligt op of in een mal. Daaroverheen komt een vacuümzak of rubberen membraan. Als de pomp de lucht onder de folie weghaalt, drukt de atmosfeer van buitenaf. De theoretische maximale druk is ongeveer 1 bar, dat is circa 10 ton per vierkante meter; in de praktijk haal je iets minder. Omdat de druk overal loodrecht op het oppervlak werkt, sluit het materiaal ook in holle en bolle rondingen goed aan. Een contramal (de passende tegenvorm) is daardoor niet nodig.

Vacuümvormen

Bij vacuümvormen (thermovormen) wordt een vel thermoplast, zoals ABS, acryl (PMMA) of PETG, kort verwarmd tot het zacht is. Daarna wordt het over of in een vorm getrokken door de lucht tussen vel en vorm weg te zuigen. Na afkoelen houdt het vel de vorm vast. Zo worden onder meer acryl baden, douchebakken en verpakkingen gemaakt; een acryl bad krijgt daarna meestal nog een versterkende laag aan de onderzijde.

Toepassing

• Fineren van panelen, deuren en gebogen meubeldelen.
• Gebogen gelamineerd hout: dunne lamellen op een mal persen tot een vaste boog.
• Bekleden met hpl of solid surface op gevormde ondergronden.
• Op cnc-freesmachines is een vacuümtafel ook een opspantafel die plaatmateriaal vastzuigt tijdens het frezen.

Tips en aandachtspunten

• Gebruik een afzuiglaag: een grof weefsel of gaas onder de folie zorgt dat lucht overal weg kan. Zonder dit ontstaan luchtbellen en losse plekken.
• Kies de juiste lijm: voor gebogen werk liever een stijf uithardende lijm (zoals ureumlijm of epoxy). Gewone witte houtlijm blijft wat elastisch, waardoor de boog na het lossen kan terugveren.
• Terugvering beperken: meer en dunnere lamellen geven minder terugvering dan enkele dikke.
• Scherpe randen afronden: scherpe hoeken prikken door de zak of geven een naad in het fineer.
• Lektest: controleer eerst zonder lijm of het vacuüm blijft staan.

Gerelateerde termen

• Fineer
• Contramal
• Lamineren
• Gelamineerd hout
• Thermoplast
• Solid surface

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.