Wat is een varken?

Een varken is in metselwerk een laag (of een paar lagen) met een verlopende dikte, waarmee een maatfout of verzakking in het werk wordt opgevangen, zodat de lagen daarboven weer waterpas lopen. Een andere naam is schiftlaag. Aan de ene kant beslaat de correctie bijvoorbeeld twee of drie lagen, die aan de andere kant overgaan in één laag. Ook in bestrating kom je varkens tegen.

Toepassing

• Herstel na verzakking. Is een muur of gevel scheef gezakt en wordt erop verder gebouwd, dan breng je met een varken de lagen weer op een rechte, waterpasse lijn.
• Aansluiten op bestaand werk. Bij een aanbouw of het dichtzetten van een opening sluiten de lagen niet altijd op dezelfde hoogte aan. Een varken overbrugt het verschil.
• Maatfouten corrigeren. Loopt de lagenmaat tijdens het metselen uit, dan herstel je dat met een varken in plaats van met steeds dikkere of dunnere voegen over de hele hoogte.

In schoon metselwerk blijft een varken zichtbaar en vertelt het vaak iets over de geschiedenis van een gebouw. Wordt het werk gepleisterd, dan verdwijnt de correctie uit het zicht.

Tips en aandachtspunten

• Oorzaak eerst. Een varken corrigeert alleen het beeld. Is de verzakking nog gaande, laat dan eerst de fundering onderzoeken.
• Geleidelijk verlopen. Verdeel het hoogteverschil over een ruime lengte, zodat de verlopende laag rustig oogt.
• Verband aanhouden. Zaag of hak de stenen in het varken zo dat het metselverband erboven gewoon kan doorlopen.
• Monument. In historisch metselwerk zijn oude varkens onderdeel van het verhaal van het pand; haal ze niet zomaar weg.

Andere betekenissen

• Op maat gemaakte steen: een steen die speciaal op maat is gemaakt om een vlak weer recht of waterpas te krijgen.
• Schaaf: een schaaf voor groeven die alleen een diepte-instelling heeft en een voorgeschaafde groef afwerkt.
• Vloerverwarming: in de installatiepraktijk is varken jargon voor de verdeler van een vloerverwarming, waar de groepen op aansluiten.

Gerelateerde termen

• Lagenmaat
• Metselverband
• Paslaag
• Waterpas
• Lepe steen
• Klisklezoor
• Absolute zetting

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.