Wat is een vierendeelligger?
Een vierendeelligger is een ligger die bestaat uit een bovenregel, een onderregel en verticale stijlen daartussen, zonder diagonalen. Hij lijkt op een ladder op zijn kant. Omdat diagonalen ontbreken, moeten de verbindingen tussen regels en stijlen buigstijf (momentvast) zijn. De ligger is genoemd naar de Belgische ingenieur Arthur Vierendeel, die het systeem eind 19e eeuw ontwikkelde.
Verschil met een vakwerkligger
In een gewone vakwerkligger vormen de staven driehoeken. De staven worden dan vooral op trek en druk belast en de knopen mogen in principe scharnierend zijn. Een vierendeelligger heeft rechthoekige openingen. De belasting wordt afgedragen doordat de regels en stijlen op buiging werken, met stijve knopen als hart van de constructie.
Gevolgen daarvan:
- Bij dezelfde overspanning en belasting is een vierendeelligger zwaarder en minder materiaalefficiënt dan een vakwerkligger.
- De knopen zijn kritisch: ze moeten groot en sterk zijn, vaak met verlopende hoeken (vouten).
- De vervorming (doorbuiging) is groter dan bij een vergelijkbare vakwerkligger.
| Vakwerkligger | Staven vormen driehoeken en worden vooral op trek en druk belast; knopen mogen in principe scharnierend zijn. |
|---|---|
| Vierendeelligger | Rechthoekige openingen; regels en stijlen werken op buiging met stijve, grote knopen (vaak met vouten); zwaarder, minder materiaalefficiënt en grotere doorbuiging. |
Waarom kiezen voor een vierendeelligger?
Het grote voordeel zijn de vrije, rechthoekige openingen. Daar kunnen deuren, ramen, gangen of leidingen doorheen. Toepassingen:
- Verdiepingshoge liggers in gebouwen, waarbij de openingen tussen de stijlen als ramen of doorgangen dienen.
- Overkappingen en loopbruggen, waar diagonalen in de weg zouden zitten.
- Bruggen: de vierendeelbrug, vooral in België veel toegepast.
- Gevels met een regelmatig raster dat tegelijk constructief meedraagt.
Tips
- Niet zelf ontwerpen of aanpassen: een stijl wegzagen of een opening vergroten in een vierendeelligger tast direct de draagkracht aan. Laat elke wijziging door een constructeur berekenen.
- Let bij renovatie op de knopen: scheuren of corrosie bij de hoeken zijn het eerste waar een inspectie naar kijkt.
Gerelateerde termen
- Ligger
- Vakwerk
- Vakwerkbrug
- Raatligger
- Portaalspant
- Knik
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
