Wat is een vliedberg?
Een vliedberg is een kunstmatige heuvel in Zeeland, in de middeleeuwen door mensen opgeworpen en enkele meters tot ruim tien meter hoog. De naam komt van het oude werkwoord vlieden: vluchten, zich in veiligheid brengen. Vliedbergen zijn markante landschapselementen in het verder vlakke Zeeuwse land.
Vluchtheuvel of motte?
Over de functie bestaat al lang verwarring:
- Vluchtheuvel: lange tijd dacht men dat mensen en vee er bij overstromingen op vluchtten, zoals de naam doet vermoeden.
- Motte: tegenwoordig ziet men de meeste vliedbergen als mottes, heuvels met op de top een meestal houten verdedigingstoren van een lokale heer. Ze ontstonden vooral vanaf de late 12e eeuw, in een periode waarin het centrale gezag in Zeeland zwak was.
Mogelijk hadden sommige heuvels beide functies. Een vliedberg is daarmee iets anders dan een terp: een terp is een woonheuvel waarop een boerderij of dorp staat, terwijl op een vliedberg vooral een toren stond.
Toepassing
In de middeleeuwen stonden er in Zeeland naar schatting zo’n 170 vliedbergen. Er zijn er nu nog ongeveer 38, de meeste op Walcheren en Zuid-Beveland. Ze zijn waardevol als archeologisch en cultuurhistorisch erfgoed en worden soms gerestaureerd en toegankelijk gemaakt voor wandelaars.
De term wordt ook gebruikt voor nieuwe, verhoogde vluchtplaatsen voor vee in uiterwaarden, waar het water bij hoogwater de ruimte krijgt.
Tips
- Graaf niet zomaar: in en onder een vliedberg kunnen resten van de toren, grachten en gebruiksvoorwerpen zitten. Controleer bij de gemeente de archeologische status voordat je grondwerk uitvoert.
- Let op erosie: betreding en vee kunnen de flanken beschadigen. Een goede grasmat en een vast pad beperken dit.
- Bouwen bij een vliedberg: houd rekening met beschermde zichtlijnen en het bestemmingsplan of omgevingsplan.
- Verwar niet met een terp of dijk: een vliedberg is een losse heuvel, geen woonplaats en geen waterkering.
Gerelateerde termen
- Terp
- Polder
- Kasteelboerderij
- Nooddijk
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
