Wat is een wartel?
Een wartel is een losneembare koppeling in een leiding, opgebouwd uit twee delen die met een draaibare moer (de wartelmoer) tegen elkaar worden getrokken. Het grote voordeel: je kunt een leidingdeel, kraan of apparaat losnemen zonder de buis zelf te hoeven draaien. Dat maakt een wartel onmisbaar op plekken waar later onderhoud of vervanging nodig is.
Hoe werkt een wartel?
Een wartelkoppeling bestaat uit een binnendeel en een buitendeel. De wartelmoer draait vrij om een van beide delen en wordt op de schroefdraad van het andere deel gedraaid. Daarbij worden de twee aansluitvlakken tegen elkaar geperst. De afdichting zit in dat aansluitvlak, niet in de schroefdraad:
- Vlakdichtend: met een vlakke pakking van fiber, rubber of een ander pakkingmateriaal.
- Conisch (metaal op metaal): een bolle of conische zitting die strak in de tegenhanger valt, zoals bij veel radiatorwartels.
Toepassing
- Radiatoren: de radiatorkraan en het voetventiel zijn met een wartel op de radiator aangesloten, zodat je een radiator kunt afkoppelen om achter te schilderen of te behangen.
- Watermeter en gasmeter: de meter zit tussen twee wartels, zodat hij zonder zaagwerk wisselbaar is.
- Pompen, boilers en filters: wartels maken vervanging eenvoudig.
Montagetips en veelgemaakte fouten
- Geen afdichtmiddel op de wartelschroefdraad. Hennep of teflontape op de moer helpt niet, want de draad dicht niet af. Het werkt alleen op de vaste schroefdraad waarmee de wartel in een kraan of fitting zit.
- Altijd tegenhouden met een tweede sleutel, anders verdraai je de leiding of de kraan.
- Nieuwe pakking bij elke keer losnemen van een vlakdichtende wartel. Een geplette pakking dicht vaak niet opnieuw af.
- Niet overdraaien: te vast aandraaien beschadigt de zitting of pakking en veroorzaakt juist lekkage.
- Werk aan de gasleiding laat je over aan een erkend installateur.
Gerelateerde termen
- Knelkoppeling
- Radiator
- Expansievat
- Drukleiding
- Waterslag
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
