Wat is een windvanger (windtoren)?
Een windvanger, ook windtoren genoemd, is een toren of opbouw op het dak die wind opvangt en naar binnen leidt, om een gebouw op natuurlijke wijze te ventileren en te koelen. De techniek is eeuwenoud en vooral bekend uit het Midden-Oosten, waar windtorens (in Iran ‘badgir’ genoemd) kenmerkend zijn voor het stadsbeeld van bijvoorbeeld Yazd. Tegenwoordig worden moderne varianten gebruikt in scholen, kantoren en woningen.
Hoe werkt een windvanger?
- Wind vangen: aan de windzijde staat de opening onder overdruk. Lucht wordt door een schacht naar beneden het gebouw in gedrukt.
- Afzuigen: aan de lijzijde van de toren ontstaat onderdruk. Daardoor wordt warme, gebruikte lucht door een ander kanaal naar buiten gezogen.
- Schoorsteeneffect: ook bij weinig wind stijgt warme lucht op en verlaat het gebouw via de toren, waardoor koelere lucht van onderen wordt aangezogen.
- Extra koeling: in traditionele gebouwen werd de binnenkomende lucht soms over water geleid, zodat verdamping de lucht afkoelde.
Traditionele en moderne vormen
- Traditioneel: hoge, gemetselde torens met verticale schoten die de schacht in kanalen verdelen, zodat er altijd openingen aan de wind- en lijzijde zijn.
- Modern: compacte dakunits met lamellen en kleppen, vaak gecombineerd met een warmteterugwinning of een ventilator voor windstille dagen, en regelbaar via CO2- of temperatuursensoren.
Tips voor toepassing
- Plek op het dak: zet de windvanger zo dat hij vrij in de wind staat, boven obstakels als dakopbouwen en bomen.
- Regenwering en insecten: zorg voor lamellen, een druipwaterafvoer en gaas, anders komt er regen en ongedierte mee naar binnen.
- Afsluitbaar in de winter: in een Nederlands klimaat moet de toren in de winter af te sluiten zijn of op minimale stand kunnen, anders verlies je veel warmte.
- Geluid: een open verbinding naar buiten laat ook geluid door. Langs een drukke weg zijn geluidsdempende kanalen nodig.
- Regelgeving: een windvanger is een ventilatievoorziening. Controleer met een installateur of adviseur of de ventilatiecapaciteit voldoet aan de eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, en of een dakopbouw vergunningsplichtig is.
Gerelateerde termen
- Natuurlijke ventilatie
- Schoorsteen
- Koel houden in de zomer
- Venturi-windmolen
- Windenergie
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
